Zamek w Suchej Beskidzkiej

Zamek w Suchej Beskidzkiej nazywany jest „Małym Wawelem”, bo jego dziedziniec z arkadowymi krużgankami przypomina krakowski zamek królewski. Renesansowa rezydencja u stóp góry Jasień przez cztery stulecia zmieniała właścicieli, a w XIX wieku mieściła bibliotekę liczącą dziesiątki tysięcy tomów. Dziś działa tu Muzeum Miejskie, które opowiada także o najsłynniejszym synu Suchej, reżyserze Billym Wilderze.

Historia: od dworu Kaspra Suskiego do muzeum

Początki zamku wiążą się z Kasprem Suskim, który prawdopodobnie w latach 1554–1580 postawił tu kamienny dwór obronny; jego mury tkwią dziś w skrzydle południowym. W 1608 roku dobra przejęli Komorowscy, a Piotr Komorowski rozbudował zamek do trójskrzydłowego układu, który przetrwał do dziś. Najdłużej, od 1665 do 1843 roku, rezydowali tu Wielopolscy. Anna Konstancja Wielopolska, pani zamku w latach 1693–1726, dobudowała dwie wieże i zmodernizowała wnętrza.

W 1843 roku zamek kupił Aleksander Branicki, a jego syn Władysław zlecił w latach 1882–1887 generalną restaurację Tadeuszowi Stryjeńskiemu. Po pożarze w 1905 roku ten sam architekt odbudował rezydencję. Od 1922 roku zamek należał do Tarnowskich. Po II wojnie mieściły się w nim liceum, internat, fabryka mebli i magazyn, aż w 1975 roku Państwowe Zbiory Sztuki na Wawelu rozpoczęły trwającą do 1991 roku konserwację. Od 2016 roku zespół zamkowo-parkowy jest własnością miasta.

Co zobaczyć

Zamek ma trzy skrzydła z dziedzińcem otwartym na wschód, cztery wysunięte wieże i krużganki na wyższych skrzydłach. W środku warto zobaczyć:

• Salę Marszałkowską (Rycerską) z kamiennym kominkiem, jedynym ocalałym elementem dawnego wyposażenia,
• kaplicę w wieży zegarowej ze śladami polichromii,
• wystawy stałe Muzeum Miejskiego: historię zamku i miasta, malarstwo i broń myśliwską z kolekcji Habsburgów żywieckich, zbiory Marii i Emila Zegadłowiczów oraz wykopaliska z doliny Skawy.

Od południa przylega rozległy park krajobrazowy z XIX wieku z platanami, dębami czerwonymi i kamiennymi mostkami nad strumykami. Na jego skraju stoi Domek Ogrodnika z oddziałem etnograficznym muzeum.

Ciekawostki

Biblioteka Branickich i Tarnowskich liczyła w 1932 roku około 55 tysięcy woluminów, w tym XIII-wieczną iluminowaną biblię i 22 inkunabuły. Korzystali z niej profesorowie uniwersytetów w Krakowie i Lwowie. W czasie wojny zbiory w dużej części zniszczono lub rozproszono, a biblia trafiła na Wawel. Muzeum pokazuje też wystawę o kinie w Suchej i o Billym Wilderze, twórcy „Pół żartem, pół serio”, urodzonym tu 22 czerwca 1906 roku.

Tripto podpowiada

Zamek stoi kilkaset metrów na północ od centrum, niedaleko ujścia Stryszawki do Skawy. Na muzeum i dziedziniec zaplanuj 1–1,5 godziny, a na spacer po parku kolejne pół godziny. Godziny otwarcia zmieniają się poza sezonem turystycznym, więc sprawdź je na stronie muzeum przed wyjazdem. W zamku działa też hotel i restauracja, a na rynku warto zajrzeć do drewnianej karczmy „Rzym” z początku XVIII wieku, związanej z legendą o Panu Twardowskim.