Zbiornik Świnna Poręba

Na Skawie, kilka kilometrów od Wadowic, stoi zapora, którą budowano dłużej, niż trwa niejedno ludzkie życie zawodowe. Pierwsze projekty powstały w latach 50. XX wieku, łopaty wbito w 1986 roku, a woda na dobre wypełniła nieckę dopiero około 2020 roku. Tak powstało Jezioro Mucharskie – do 2018 roku znane pod roboczą nazwą Zbiornik Świnna Poręba.

Historia: inwestycja na trzy pokolenia

Budowa zbiornika ciągnęła się przez transformację ustrojową, kryzysy finansowe i kolejne harmonogramy. W latach 1988–1992 rozebrano odcinek linii kolejowej nr 103 Wadowice–Skawce, który biegł dnem przyszłego jeziora, a według Radia Kraków pod wodę trzeba było przenieść lub wysiedlić około 400 gospodarstw. Zaporę oficjalnie otwarto 10 października 2015 roku, choć niecki nie dało się jeszcze zalać – trzeba było umocnić osuwiska, poprowadzić nowe drogi i rozebrać stary most. Ostatnia rodzina mieszkająca na dnie przyszłego zbiornika podpisała porozumienie o wyprowadzce we wrześniu 2016 roku. Elektrownię wodną uruchomiono 2 marca 2019 roku, a napełnianie głównej części niecki ruszyło wiosną 2020 roku.

Zapora w liczbach

• pojemność powodziowa: 161 mln m³ wody,
• maksymalna powierzchnia zalewu: 1035 ha (normalna około 820 ha),
• zapora: około 50–54 m wysokości (źródła podają różne wartości) i ponad 600 m długości korony,
• elektrownia o mocy 4 MW, produkująca około 14,8 GWh energii rocznie,
• jezioro ciągnie się na około 11 km – od Świnnej Poręby po Zembrzyce.

Najważniejsze zadanie to jednak ochrona przed powodzią. Zbiornik ma obniżać falę na Skawie i na Wiśle – aż po most Dębnicki w Krakowie. Swoją wartość pokazał jeszcze przed ukończeniem: w czasie powodzi w maju 2010 roku niedokończona niecka przyjęła aż 61 mln m³ wody.

Ciekawostki

O nazwę akwenu toczył się spór. Proponowano „Jezioro Wadowickie", ale sprzeciwiły się gminy, na których terenie leży woda. Gmina Mucharz od 2013 roku promowała nazwę Jezioro Mucharskie i to ona została oficjalnie przyjęta w grudniu 2018 roku. Druga ciekawostka kryje się pod zaporą: Wody Polskie zbudowały tu ośrodek zarybieniowy – największy obiekt tego typu na południu Polski – który od 2018 roku hoduje m.in. narybek brzany, by zrekompensować rybom utratę naturalnych tarlisk.

Tripto podpowiada

Najlepszy widok na całą taflę z zalesionymi stokami Beskidu Małego rozciąga się z drogi krajowej nr 28 w rejonie Jaszczurowej, a samą zaporę dobrze widać od strony Świnnej Poręby. Starosta wadowicki zapowiadał bulwary oraz drogi rowerowe wokół wody, więc to dobry cel na krótki spacer lub wycieczkę rowerową; przy wsi Mucharz działa plaża. Pamiętaj, że to przede wszystkim zbiornik przeciwpowodziowy – poziom wody potrafi się wyraźnie zmieniać. Na sam punkt widokowy wystarczy 30 minut, na spacer brzegiem 1–2 godziny. Wizytę łatwo połączyć z Wadowicami.

Najczęstsze pytania

Czy Zbiornik Świnna Poręba to to samo co Jezioro Mucharskie?

Tak, do 2018 roku akwen znano pod roboczą nazwą Zbiornik Świnna Poręba. Nazwa Jezioro Mucharskie została oficjalnie przyjęta w grudniu 2018 roku.

Skąd najlepiej zobaczyć zaporę i jezioro w Świnnej Porębie?

Widok na całą taflę z zalesionymi stokami Beskidu Małego rozciąga się z drogi krajowej nr 28 w rejonie Jaszczurowej. Samą zaporę dobrze widać od strony Świnnej Poręby.

Ile czasu zaplanować na Zbiornik Świnna Poręba?

Na sam punkt widokowy wystarczy 30 minut, na spacer brzegiem 1-2 godziny. Wizytę łatwo połączyć z Wadowicami.

Czy nad Jeziorem Mucharskim jest plaża?

Przy wsi Mucharz działa plaża. To przede wszystkim zbiornik przeciwpowodziowy, więc poziom wody potrafi się wyraźnie zmieniać.

Jak duże jest Jezioro Mucharskie i kiedy powstało?

Normalna powierzchnia zalewu to około 820 ha, maksymalna 1035 ha, a jezioro ciągnie się na około 11 km. Budowę zaczęto w 1986 roku, zaporę otwarto w 2015 roku, a niecka wypełniła się wodą około 2020 roku.