Łamana Skała (Madohora)

Wielu turystów zdobywa „Madohorę”, nie wiedząc, że to nazwa przeniesiona na ten szczyt przez pomyłkę kartografów. Właściwie to Łamana Skała (929 m n.p.m.) – drugi co do wysokości szczyt Beskidu Małego i najwyższy w Beskidzie Andrychowskim, wznoszący się nad Rzykami na granicy województw małopolskiego i śląskiego. Jej szczyt chroni rezerwat przyrody „Madohora”, który w 2026 roku powiększono ponad sześciokrotnie, do 447 ha.

Madohora czy Łamana Skała

Nazwa Łamana Skała pochodzi od licznych skał wokół wierzchołka i pojawia się już w dokumencie z 1445 roku, opisującym granicę księstw oświęcimskiego i zatorskiego. Austriackie mapy z końca XIX wieku nazwały „Madohorą” sąsiedni, niższy szczyt Mlada Hora, a polska mapa WIG z 1934 roku omyłkowo przeniosła tę nazwę na Łamaną Skałę. Błąd utrwalił się w przewodnikach i do dziś obie nazwy funkcjonują zamiennie, choć urzędowo obowiązuje Łamana Skała. Szczyt ma dwa wierzchołki: 929 m nad doliną Kocierki i Pracicy oraz 915 m. Na wyższym spotykają się granice trzech miejscowości – Lasu, Ślemienia i Rzyk.

Rezerwat Madohora

Rezerwat utworzono w 1960 roku z inicjatywy prof. Stefana Myczkowskiego, który zwrócił uwagę na świetnie zachowany drzewostan. Początkowo miał 113,92 ha, w 1967 roku zmniejszono go do 71,81 ha, a decyzją z 2026 roku powiększono do 447,06 ha, z czego niecałe 33 ha objęto ochroną ścisłą. Według regionalnej dyrekcji ochrony środowiska w Katowicach celem jest zachowanie naturalnych lasów, wychodni i schronisk skalnych oraz siedlisk wilka, rysia i niedźwiedzia brunatnego. Rezerwat chroni też źródła Wieprzówki, z której wodę pije gmina Andrychów.

Co zobaczyć

• Górnoreglową świerczynę w partii szczytowej – w 1984 roku świerki liczyły tu ok. 160 lat i miały stożkowe korony sięgające ziemi.
• Skałki z piaskowca istebniańskiego, kilkumetrowe ostańce zwane Zwaliskiem lub Znaleziskiem.
• Jaskinię Komonieckiego – lokalną atrakcję, do której prowadzi wyznaczona w rezerwacie ścieżka.
• Buczynę na niższych stokach; szczyt jest zalesiony, więc widoki otwierają się dopiero z polan w okolicy.

Szlaki

• Czerwony (Mały Szlak Beskidzki) – z Przełęczy Kocierskiej ok. 2:30 h (7,4 km), z Gronia Jana Pawła II ok. 1:30 h (5 km).
• Żółty – z Rzyk-Pracicy przez Anulę w stronę Chatki pod Potrójną i Targanic.
• Zielony (Łysina – Krzeszów) i niebieski ze Ślemienia (ok. 2:20 h) – ok. 300 m od szczytu.

Szlaki czerwony i żółty omijają sam wierzchołek trawersem po północnej stronie. Na najwyższy punkt trzeba więc zboczyć kilkadziesiąt metrów ze szlaku – w rezerwacie tylko tam, gdzie prowadzi wyraźna, dozwolona ścieżka.

Tripto podpowiada

Teren jest dostępny bezpłatnie przez cały rok, ale w rezerwacie wolno chodzić wyłącznie wyznaczonymi szlakami i ścieżkami – w 2026 roku RDOŚ w Katowicach wskazała je osobnym zarządzeniem. Pętla z Rzyk zajmuje zwykle pół dnia, a samochód zostawisz w dolinie Pracicy lub na Przełęczy Kocierskiej. Zimą i po deszczach ścieżki bywają błotniste i oblodzone, a w gęstym lesie we mgle łatwo stracić orientację. Szlakiem czerwonym dojdziesz stąd na Leskowiec i Groń Jana Pawła II ze schroniskiem PTTK, a w pobliżu są też Potrójna i studencka Chatka pod Potrójną.