Grota Komonieckiego

„Jest skała wielka, co przed nią wierzchem woda idzie, a pod nią dziura jest, w którą może sto statku wegnać” – tak w 1704 roku opisał to miejsce żywiecki wójt Andrzej Komoniecki w swoim „Dziejopisie Żywieckim”. Pod „statkiem” rozumiał stado bydła, a skalna nisza na stokach Beskidu Małego do dziś nosi jego nazwisko. Grota Komonieckiego to największa grota erozyjna w polskich Karpatach, a 50 metrów niżej szumi Dusiołek – największy wodospad Beskidu Małego.

Jaskinia, która jest jedną komorą

Grota leży w obszarze źródliskowym potoku Dusica, na wysokości ok. 700–750 m n.p.m., na zboczach Pośredniego Gronia odchodzącego od Smrekowicy, w granicach wsi Las w gminie Ślemień. To jedna niska komora o powierzchni około 115 m², wnikająca w skałę na 11 m. Otwór ma ok. 2 m wysokości i 15–16 m szerokości, częściowo przegradza go głaz, który odpadł od stropu; w środku przeważnie trzeba się schylać. Nad wejściem z płyty skalnej spływa strumyk – zimą zamarza w lodowe „warkocze”, a wtedy grota wygląda najbardziej efektownie. Od 1993 roku jest pomnikiem przyrody nieożywionej.

Ogniska, konie i partyzanci

W latach 1986–1992 prowadzono tu badania interdyscyplinarne. Archeolodzy znaleźli resztki dużego ogniska, fragmenty ceramiki z pierwszej połowy XVII wieku, a przed wejściem odłupek z piaskowca, który może świadczyć o pobycie ludzi już na przełomie plejstocenu i holocenu. Według lokalnego przekazu w czasie II wojny światowej gospodarze z Targoszowa ukrywali tu konie przed okupantem – w styczniu 1945 roku miało ich być około 50 – a grota służyła też partyzantom. Dla turystyki „odkrył” ją w maju 1983 roku Aleksy Siemionow z PTTK w Wadowicach, który pierwszy użył nazwy „Jaskinia Komonieckiego”.

Co zobaczyć

• Otwór groty z płytą skalną, z której spada woda – zimą z soplami i lodowymi kolumnami.
• Wodospad Dusiołek ok. 50 m poniżej, szeroki na ok. 4 m i wysoki na 5 m.
• Na wschodniej ścianie podłużne gzymsy i wnęki wyrzeźbione niegdyś przez płynącą wodę.

Tripto podpowiada

Najwygodniejsze dojście prowadzi boczną drogą od szosy Żywiec – Sucha Beskidzka wzdłuż Dusicy (ok. 1,5 godziny); w pobliżu przebiega też żółty szlak ze skrzyżowania „Anula” do wsi Las. Teren jest górski, kamienisty i po deszczu śliski, a zimą oblodzony – zabierz buty z dobrą podeszwą i mapę offline. Grota leży w rejonie rezerwatu Madohora, który powiększono w 2026 roku do 447 ha, a RDOŚ w Katowicach przypomina, że do jaskiń w rezerwatach województwa śląskiego obowiązuje całoroczny zakaz wstępu. Oglądaj grotę z zewnątrz, nie wchodź do środka i przed wyjazdem sprawdź aktualne zasady udostępnienia na stronie RDOŚ lub Parku Krajobrazowego Beskidu Małego.