Żywiecki Park Etnograficzny

Najmłodszy skansen w Polsce — tak o sobie mówi muzeum w Ślemieniu, otwarte w sierpniu 2012 roku. Na ponad 6 hektarach przy drodze na Kocoń stanęła wieś Beskidu Żywieckiego złożona z oryginalnych, przeniesionych budynków: od chałupy zielarki sprzed 1887 roku, przez wiejską szkołę, po aptekę i tartak z kołem wodnym.

Historia: wieś zbudowana od nowa

Park powstał z udziałem środków Unii Europejskiej w ramach projektu „Park Etnograficzny Ziemi Żywieckiej”, a w styczniu 2013 roku powołano muzeum, które nim zarządza. Przy przenoszeniu budynków przyjęto zasadę, by zachować jak najwięcej oryginalnego, zabytkowego materiału — dlatego chałupy nie są rekonstrukcjami, tylko autentycznymi domami z różnych okresów. Według strony muzeum na terenie stoi już 19 zabytkowych obiektów architektury, a skansen wciąż rośnie: w planach jest m.in. dobudowa oranżerii przy willi ze Skawy i dalsze prace przy kościele z Jasiennej. Układ zabudowy odwzorowuje typową wieś Żywiecczyzny.

Co zobaczyć

• Chałupa zielarki z Korbielowa — najstarszy budynek skansenu, wzniesiony przed 1887 rokiem: niski zrąb, małe okna, jedna izba i gliniana polepa zamiast podłogi.
• Szkoła z Rychwałdu z 1900 roku — dwie izby przedzielone sienią i mała kancelaria; w jednej izbie uczono w trybie czteroklasowym, w drugiej tkactwa.
• Zagroda chłopska z Rychwałdu z domem z 1895 roku, stodołą z wozownią i studnią; w stodole stoi sieczkarnia z przedwojennej fabryki Zygmunta Rübnera z Żywca-Zabłocia.
• Chałupa ze Świnnej z rzeźbionymi detalami w stylu alpejsko-tyrolskim — śladem gustów Habsburgów, właścicieli Żywiecczyzny.
• Kuźnia ze Ślemienia, spichlerz z Suchej Beskidzkiej, chałupa z Kukowa z 1901 roku i chata z Łękawicy z 1911 roku ze świętym kątem, kołyską i sprzętem pszczelarskim.
• Tartak ze Złatnej z kołem wodnym, apteka z Międzybrodzia Bialskiego i willa ze Skawy w stylu zakopiańskim.

Między budynkami są dwie piwniczki-półziemianki, trzy studnie — każda z innym sposobem czerpania wody, jedna z żurawiem — oraz przydrożne krzyże i kapliczki. Na terenie skansenu działa sklepik z regionalnymi pamiątkami i napojami.

Warsztaty i wydarzenia

Muzeum prowadzi przez cały rok lekcje muzealne i warsztaty — od malowania drewnianych koników, przez malowanie na szkle, po zielarskie mieszanki „Z babcinego zielnika”. Grupy mogą zamówić poczęstunek z ciastem drożdżowym albo ognisko w szałasie pasterskim.

Informacje praktyczne

Adres: ul. Łączna 2a, Ślemień. Godziny według strony muzeum: poniedziałek 11:00–15:00, wtorek–piątek 9:00–16:00, sobota, niedziela i święta 10:00–18:00; ostatnie wejście godzinę przed zamknięciem. Bilety od 1 stycznia 2026: normalny 23 zł, ulgowy 20 zł; przewodnik dla grupy do 15 osób kosztuje 100 zł. Przy skansenie jest parking dla samochodów i autokarów o powierzchni prawie 1100 m².

Tripto podpowiada

Na spokojne zwiedzanie zarezerwuj 1–1,5 godziny. Wnętrza chałup są małe i najciekawsze z przewodnikiem, który wskaże detale łatwe do przeoczenia, jak belki nadokienne wycięte „w ośli grzbiet” w chacie z Łękawicy. Przed przyjazdem sprawdź aktualności muzeum — imprezy plenerowe zmieniają się z sezonu na sezon.