Kościół Seminaryjny w Warszawie

Na szczycie fasady przy Krakowskim Przedmieściu błyszczy miedziana kula oplecona wężem, z pozłacaną hostią na szczycie — warszawiacy od XVIII wieku nazywają ją „banią karmelicką”. Kościół Wniebowzięcia NMP i św. Józefa Oblubieńca, zwany seminaryjnym albo pokarmelickim, ma pierwszą w Warszawie kamienną fasadę klasycystyczną. W odróżnieniu od dużej części Warszawy świątynia przetrwała II wojnę światową bez zniszczeń.

Historia: 74 lata budowy

Około 1642 roku chorąży nadworny Albrycht Wessel postanowił zbudować świątynię dla karmelitów bosych, których wtedy w Warszawie nie było. Fundator zmarł, nie zabezpieczywszy pieniędzy, więc budowę kończyli kolejni dobroczyńcy. Barokowy kościół na planie krzyża powstał w latach 1661–1681 według projektu Isidoro Affaity starszego, a przy pracach uczestniczyli też Konstanty Tencalla, Józef Szymon Bellotti i Tylman z Gameren. Od rozpoczęcia budowy do poświęcenia w 1716 roku minęły 74 lata. Fasadę ufundował Karol Stanisław Radziwiłł „Panie Kochanku”: Efraim Szreger zaczął ją w 1762 roku, a ukończono ją w 1779 roku, wtedy też na dachu stanęła słynna kula.

Od klasztoru do seminarium

W klasztorze karmelitów 1 września 1705 roku rozpoczęły się rozmowy pokojowe między Polską Stanisława Leszczyńskiego a Szwecją Karola XII, zakończone podpisaniem traktatu 18 listopada 1705 roku. Przeor Jerzy Brzostowski założył tu bibliotekę uważaną za jedną z największych w ówczesnej Polsce. Po powstaniu styczniowym władze carskie zlikwidowały klasztor jako ośrodek patriotyzmu, a w 1867 roku do budynków wprowadziło się Wyższe Metropolitalne Seminarium Duchowne. Kościół ocalał w czasie wojny i w latach 1945–1952, do odbudowy katedry św. Jana, pełnił funkcję prokatedry warszawskiej.

Co zobaczyć

• Fasadę z portalem z czarno-zielonkawego marmuru, kartuszem z herbem Radziwiłłów i dwiema wieżami, a na szczycie „banię karmelicką” — symbol wiary.
• Ołtarz główny św. Józefa z XVIII wieku, z figurami św. Teresy i św. Jana od Krzyża oraz glorią z Bogiem Ojcem dłuta Jana Jerzego Plerscha.
• Ambonę z XVIII wieku, przypuszczalnie według projektu Tylmana z Gameren, z alegoriami czterech kontynentów.
• Dziesięć ołtarzy bocznych, w większości dzieło Leona Sużyńskiego z 1857 roku. W jednym z nich jest ikona Matki Boskiej Patronki Dobrej Śmierci, pochodząca z Ukrainy, dar króla Jana Kazimierza z 1664 roku.
• Kaplicę Grobu Chrystusowego przy prezbiterium, zaprojektowaną w 1862 roku przez Henryka Marconiego, z rzeźbą Chrystusa w grobie Oskara Sosnkowskiego.

Tripto podpowiada

To czynny kościół seminaryjny bez stałego grafiku zwiedzania, więc do środka najlepiej zajrzeć przed mszą lub po niej. Według strony archidiecezji msze odprawiane są w dni powszednie o 7:00 i 18:30, a w niedziele i święta o 9:30, 11:00, 12:30 i 18:30. Na obejrzenie fasady i wnętrza wystarczy 20–30 minut. Kościół stoi przy Krakowskim Przedmieściu 52/54, tuż obok Pałacu Prezydenckiego, więc łatwo włączyć go w spacer Traktem Królewskim od placu Zamkowego. Najlepszy widok na fasadę z kulą jest z przeciwległego chodnika.