Plac Zamkowy w Warszawie

Najsłynniejszy pomnik Warszawy jest starszy od placu, na którym stoi, o blisko 180 lat. Kolumnę Zygmunta III Wazy wzniesiono w 1644 roku przed Bramą Krakowską, za murami miasta, a Plac Zamkowy wytyczono dopiero w latach 1818–1821 według projektu Jakuba Kubickiego. Dziś to brama do Starego Miasta wpisanego na listę UNESCO, początek Traktu Królewskiego i miejsce, w którym rozegrało się kilka kluczowych scen historii Polski.

Historia: plac zrobiony z wyburzeń

Przed XIX wiekiem w tym miejscu był dziedziniec przedni zamku, miejskie mury z Bramą Krakowską i zwarta zabudowa. Plac powstał po wyburzeniu zamkowych zabudowań gospodarczych, bramy i kilku kamienic. W 1844 roku rozebrano jeszcze kościół i klasztor bernardynek na skraju skarpy, by poprowadzić stąd do Wisły ulicę Nowy Zjazd z wiaduktem Pancera, który od 1864 roku prowadził do mostu Kierbedzia.

Plac był sceną wielu dramatów. 8 kwietnia 1861 roku rosyjskie wojsko dokonało tu masakry ludności cywilnej — zginęło ponad sto osób. 15 listopada 1920 roku Józef Piłsudski odebrał na placu buławę marszałkowską, a w maju 1926 roku doszło tu do walk podczas przewrotu majowego. W czasie powstania warszawskiego powstańcy zdobyli na placu niemiecki transporter opancerzony, nazwany potem „Starówka”.

Zburzony i odbudowany

Zabudowa placu ucierpiała podczas obrony Warszawy w 1939 roku, a zniszczenie dokończyli Niemcy w 1944 roku. Kamienice odbudowano w latach 1949–1958. Już w 1948 roku pod placem poprowadzono tunel Trasy W-Z, a rok później połączono go z placem ruchomymi schodami wyprodukowanymi przez moskiewskie przedsiębiorstwo Metrostroj. Zamek Królewski, którego fasada zamyka wschodnią pierzeję, odbudowano w latach 1971–1984.

W 1977 roku plac obniżono o 0,5–1,5 m, by wyrównać poziomy z odbudowanym zamkiem — podstawa kolumny Zygmunta dostała wtedy dodatkowe granitowe stopnie. Przy okazji archeolodzy odsłonili przebieg dawnych murów obronnych i fosy, a w 1983 roku udostępniono relikty gotyckiego mostu przedbramia Bramy Krakowskiej.

Co zobaczyć

• Kolumnę Zygmunta III Wazy dłuta Clemente Molliego — pierwszy świecki pomnik w formie kolumny w Polsce.
• Fasadę Zamku Królewskiego z wieżą zegarową.
• Pasy z cegły klinkierowej w nawierzchni, wyznaczające linię dawnych podwójnych murów miejskich.
• Gotycki most przedbramia — ceglaną konstrukcję wspartą na dwóch ostrołukowych arkadach.
• Pałac pod Blachą i odbudowane kamienice z kolorowymi elewacjami.

Ciekawostki

10 lipca 1997 roku prezydent USA Bill Clinton przemawiał na placu z okazji zaproszenia Polski do NATO, ogłoszonego dwa dni wcześniej. Wcześniej, 3 maja 1982 roku, w czasie stanu wojennego ZOMO brutalnie rozpędziło tu manifestację. Przez lata po wojnie plac pełnił też rolę parkingu i pętli autobusowej.

Tripto podpowiada

Plac jest otwarty przez całą dobę i nie wymaga biletu — to naturalny punkt startowy zwiedzania Warszawy. Stąd ulicą Świętojańską dojdziesz do Rynku Starego Miasta, a Krakowskim Przedmieściem ruszysz Traktem Królewskim. Najładniejsze światło na fasady kamienic jest wieczorem, a najwięcej przestrzeni — wcześnie rano, zanim pojawią się wycieczki. Na sam plac wystarczy 15–20 minut, ale potraktuj go jako bazę na cały dzień: obok czekają Zamek Królewski, kościół św. Anny i bulwary nad Wisłą.

Najczęstsze pytania

Kiedy postawiono Kolumnę Zygmunta na placu Zamkowym?

Kolumnę Zygmunta III Wazy wzniesiono w 1644 roku przed Bramą Krakowską, a sam plac Zamkowy wytyczono dopiero w latach 1818-1821 według projektu Jakuba Kubickiego. Pomnik dłuta Clemente Molliego to pierwszy świecki pomnik w formie kolumny w Polsce.

Gdzie stoi Kolumna Zygmunta w Warszawie?

Kolumna Zygmunta stoi na placu Zamkowym, u wejścia na Stare Miasto wpisane na listę UNESCO i na początku Traktu Królewskiego. W 1977 roku plac obniżono o 0,5-1,5 m, dlatego podstawa kolumny dostała wtedy dodatkowe granitowe stopnie.

Co zobaczyć na placu Zamkowym w Warszawie?

Oprócz Kolumny Zygmunta zobaczysz fasadę Zamku Królewskiego z wieżą zegarową, Pałac pod Blachą i odbudowane kamienice. Pasy z cegły klinkierowej w nawierzchni wyznaczają linię dawnych murów, a przy placu udostępniono relikty gotyckiego mostu przedbramia Bramy Krakowskiej.

Ile czasu zaplanować na plac Zamkowy?

Na sam plac wystarczy 15-20 minut, ale to dobry punkt startowy na cały dzień: ulicą Świętojańską dojdziesz do Rynku Starego Miasta, a Krakowskim Przedmieściem ruszysz Traktem Królewskim. Plac jest otwarty przez całą dobę i nie wymaga biletu.

Kiedy najlepiej odwiedzić plac Zamkowy?

Najwięcej przestrzeni jest wcześnie rano, zanim pojawią się wycieczki, a najładniejsze światło na fasadach kamienic jest wieczorem.