Syrenka Warszawska

Syrenka Warszawska na Rynku Starego Miasta to najsłynniejszy pomnik herbowego symbolu stolicy: uzbrojona w miecz i tarczę syrena stoi pośrodku placu, otoczona kolorowymi kamienicami odbudowanymi po wojnie. Rzeźba ma za sobą ponad 170 lat historii, kilka przeprowadzek i rany z czasów wojny. To obowiązkowy punkt spaceru po warszawskiej Starówce i najprostszy sposób, żeby zrozumieć, skąd w herbie miasta wzięła się półkobieta z rybim ogonem.

Skąd się wzięła Syrenka na Rynku

Syrena pojawia się na pieczęciach Warszawy od przełomu XIV i XV wieku – najstarsze zachowane odciski pochodzą z około 1400 roku, a dawne wyobrażenia wyglądały zupełnie inaczej niż dzisiejsze. Postać kobiety z rybim ogonem, mieczem i tarczą utrwalała się przez kolejne stulecia.

Pomnik na Rynku powstał w 1855 roku. Model wykonał na początku lutego Konstanty Hegel, profesor warszawskiej Szkoły Sztuk Pięknych, a odlew przygotowała fabryka Karola Juliusza Mintera – wówczas największa odlewnia w Cesarstwie Rosyjskim. Według Muzeum Warszawy rzeźbę odlano z brązowanej cyny, tańszej od brązu, ale znacznie bardziej miękkiej i podatnej na uszkodzenia. Kilka miesięcy później syrena stanęła w basenie fontanny zasilanej z nowego wodociągu Henryka Marconiego, mniej więcej w miejscu, gdzie do 1817 roku stał ratusz.

Tułaczka po mieście i powrót

Historia figury to w gruncie rzeczy historia przeprowadzek:

• 1928 – fontannę zlikwidowano, a rzeźba trafiła do miejskiego magazynu,
• 1929 – stanęła przed siedzibą klubu sportowego „Syrena” przy ul. Solec,
• 1955 – po remoncie przeniesiono ją do Parku Kultury na Powiślu, a później na odbudowane mury obronne Starego Miasta,
• 1999 – wróciła na Rynek, m.in. po to, by chronić ją przed kolejnymi zniszczeniami.

Drugą wojnę światową przetrwała na Solcu, ale z licznymi ranami. Odlewnia Braci Łopieńskich dorobiła wtedy oderwany miecz, nową lewą dłoń i tarczę oraz zaślepiła ponad 50 otworów po kulach i odłamkach.

Oryginał w muzeum, kopia na placu

Powtarzające się akty wandalizmu sprawiły, że miasto zastąpiło oryginał kopią. W 2008 roku rzeźba Hegla trafiła do zbiorów Muzeum Warszawy, którego siedziba mieści się w kamienicach przy tym samym Rynku. Oryginał mierzy 180 cm wysokości i jest wymieniany w ramach wystawy „Rzeczy warszawskie” (Sala Syren) – przed wizytą sprawdź na stronie muzeum, czy obiekt jest aktualnie eksponowany.

Na placu stoi więc kopia, ale to właśnie ona jest najczęściej fotografowanym motywem Starówki i bohaterką pocztówek oraz pamiątek.

Jak zwiedzać i co zobaczyć w okolicy

Pomnik stoi na otwartym placu, więc można go oglądać bezpłatnie i o każdej porze. Na samą Syrenkę wystarczy kilka minut, ale warto zaplanować przynajmniej godzinę na Stare Miasto, wpisane w 1980 roku na listę UNESCO jako przykład niemal całkowitej odbudowy po zniszczeniach II wojny światowej.

Praktyczne wskazówki:

• najlepsze światło i najmniej ludzi są wcześnie rano, zanim Rynek wypełnią ogródki kawiarni,
• zimą wokół pomnika bywa urządzane lodowisko, które ogranicza podejście do samej figury,
• plac jest wybrukowany nierównym kamieniem – z wózkiem dziecięcym i na wózku inwalidzkim poruszaj się ostrożnie.

W promieniu kilkuset metrów znajdziesz Zamek Królewski i plac Zamkowy, mury obronne z Barbakanem oraz Muzeum Warszawy. Jeśli interesują cię syreny, wybierz się też nad Wisłę: na Powiślu stoi druga, młodsza Syrenka dłuta Ludwiki Nitschowej.

Dojazd

Stare Miasto leży w ścisłym centrum, w strefie pieszej. Najwygodniej dojechać komunikacją miejską w okolice placu Zamkowego i dojść kilka minut pieszo ulicą Świętojańską. Samochód lepiej zostawić poza Starówką – w centrum obowiązuje strefa płatnego parkowania.