Kopiec Kraka

W latach 1934–1937 archeolodzy przekopali wnętrze Kopca Krakusa aż do podstawy, szukając grobu legendarnego założyciela Krakowa. Grobu nie znaleźli. Odkryli za to coś równie ciekawego: kopiec ma przemyślaną konstrukcję z centralnym słupem i promieniście ułożonymi plecionkami z wikliny, a na różnych głębokościach leżały przedmioty, które do dziś pozwalają spierać się o jego wiek. Ten najstarszy kopiec Krakowa, wysoki na 16 metrów, stoi na Wzgórzu Lasoty w Podgórzu i jest jednym z najlepszych punktów widokowych w mieście.

Kto i kiedy go usypał

Pewnej odpowiedzi nie ma. Jan Długosz pisał, że synowie księcia Kraka usypali kopiec nad grobem ojca. Wykopaliska z lat 30., sfinansowane przez „Ilustrowany Kurier Codzienny”, odsłoniły około 60 procent podstawy. U dołu znaleziono brązowe okucie pasa typu awarskiego z VII lub VIII wieku, a w partii szczytowej, około 50 cm pod darnią, srebrny denar czeski Bolesława II (972–999). Na szczycie natrafiono też na korzenie potężnego dębu, którego wiek botanik Władysław Szafer ocenił na około 300 lat.

Na tej podstawie część badaczy datuje kopiec na przełom VI i VII–VIII wieku, a inni — jak prof. Andrzej Buko — na okres od końca VIII do połowy X wieku. Istnieją też hipotezy celtyckie, a nawet scytyjskie czy wikińskie. Funkcja grobowa, choć niepotwierdzona wykopaliskami, uchodzi za bardzo prawdopodobną.

Kopiec i słońce

Z Kopca Krakusa widać w oddali Kopiec Wandy w Nowej Hucie. Stojąc na szczycie 2 maja lub 10 sierpnia, zobaczysz słońce wschodzące dokładnie nad Kopcem Wandy, a z Kopca Wandy 6 lutego i 4 listopada słońce zachodzi nad Krakusem. Daty te odpowiadają przybliżonym terminom dawnych świąt, dlatego niektórzy badacze widzą w kopcach system wskaźników astronomicznych — to jednak wciąż hipoteza.

Co zobaczyć

• Płaski szczyt o średnicy około 8 m z panoramą Wawelu, Starego Miasta, Podgórza i kopców Kościuszki oraz Piłsudskiego.
• Spiralną ścieżkę na szczyt — kopiec ma u podstawy około 57 m średnicy i objętość ponad 19 tys. m³.
• Ślady austriackiego fortu 33 „Krakus” — w XIX wieku kopiec otoczono wałem, murem i fosą jako część Twierdzy Kraków.
• Kamieniołom Libana u stóp wzgórza — dawne wyrobisko wapienia, które dobrze widać z krawędzi wzniesienia.

Rękawka

Z kopcem związana jest Rękawka — ludowe święto obchodzone we wtorek po Wielkanocy. Według podania mieszkańcy usypali mogiłę Kraka, przynosząc ziemię w rękawach, stąd nazwa. Obchody, przerwane w latach 30. XIX wieku, odrodziły się na początku XXI wieku i dziś mają formę festynu u podnóża kopca — w tym dniu okolica jest wyjątkowo zatłoczona.

Tripto podpowiada

Kopiec jest dostępny bez biletu o każdej porze. Od Rynku Podgórskiego dojdziesz w około 15 minut, a wejście na szczyt to kilka minut łagodnego podejścia. Najlepsze światło jest o zachodzie słońca, gdy panorama Krakowa nabiera ciepłych barw — wtedy jednak bywa tłoczno. Załóż buty z dobrą podeszwą, bo po deszczu trawiaste zbocza są śliskie, i zarezerwuj 30–45 minut. Wizytę łatwo połączyć z kościołem św. Józefa przy Rynku Podgórskim i spacerem nad kamieniołomem Libana.