Stara Synagoga w Krakowie

Przy Szerokiej 24 stoi najstarsza zachowana synagoga w Polsce i jeden z najcenniejszych zabytków żydowskiej architektury sakralnej w Europie. Gotycko-renesansowa, dwunawowa hala była do 1939 roku główną bożnicą krakowskiej gminy, a dziś działa jako oddział Muzeum Krakowa z ekspozycją o historii i kulturze krakowskich Żydów.

Gotyk z przełomu XV i XVI wieku

Świątynię wznieśli prawdopodobnie Żydzi czescy po pogromie praskim z 1389 roku; źródła podają daty 1407 lub 1492, dziś przyjmuje się przełom XV i XVI wieku. Bryła łączyła funkcje sakralne z obronnymi — wschodnia ściana przylegała do murów miejskich. Poza Krakowem takie średniowieczne synagogi dwunawowe znały tylko Wormacja, Ratyzbona i Praga.

Pożary, Gucci, Kościuszko

W 1557 roku budynek strawił wielki pożar; odbudował go florentczyk Mateo Gucci, nadając mu renesansowy charakter, lecz zachowując dwunawowy plan i krzyżowo-żebrowe sklepienie. Ostatni pożar nastąpił w 1773 roku. W bożnicy przemawiał Tadeusz Kościuszko, wzywając Żydów do walki o wolność wspólnej ojczyzny.

Wojna i muzeum

Podczas okupacji Niemcy zdewastowali wnętrze: wywieźli srebra i tkaniny, a cenne lichtarze ustawili w rezydencji gubernatora Hansa Franka na Wawelu. 28 października 1943 pod murami synagogi rozstrzelano 30 Polaków. Już w 1958 przekazano budynek na cele muzealne, a odbudowę zakończono do 1959 roku. W środku zobaczysz dwie smukłe kolumny toskańskie podpierające sklepienie i fragmenty malowideł z 1886 roku. Latem tarasy przed synagogą gością główny koncert Festiwalu Kultury Żydowskiej.