Synagoga Remu w Krakowie

Przy ulicy Szeroka 40 stoi druga najstarsza bóżnica Krakowa — renesansowa synagoga Remu, wzniesiona przez kupca i bankiera królewskiego Izraela ben Josefa ku czci jego żony Małki. Pierwotnie zwana „Nową”, dziś nosi imię słynnego rabina Mojżesza Isserlesa — syna fundatora — od hebrajskiego akronimu Remu.

Budowa, pożar i odbudowa

Zgodę królewską uzyskano 12 listopada 1556 roku, choć tablica fundacyjna wskazuje rok 1553 — prawdopodobnie moment decyzji o budowie. Pożar 1 kwietnia 1557 roku strawił pierwszy budynek; odbudowa murowana ruszyła w 1558 roku pod kierunkiem mistrza murarskiego Stanisława Baranka. Sala główna o wymiarach 10,4 na 5,1 m sklepiona jest kolebkowo, a w latach 1829–1830 dobudowano od zachodu babiniec, czyli salę kobiet.

Cmentarz remuński

Obok rozciąga się cmentarz założony w 1551 roku, z cennymi macewami z XVI–XVIII wieku. Spoczywa tu Mojżesz Isserles, zmarły w 1572 roku, oraz jego pierwsza żona Golda, córka Szloma Szachny. Na nagrobku Remu widnieje napis: „Od Mojżesza nie powstał nikt, kto byłby równy Mojżeszowi”.

Powrót po wojnie

W latach okupacji synagoga służyła Niemcom jako magazyn zwłok i sprzętu strażackiego; wyposażenie wywieziono lub zniszczono. Kongregacja odzyskała ją w 1947 roku, gruntowna renowacja trwała 1958–1968, a kolejna 2008–2013, za około 3,16 mln zł. W 2022 roku Remu była jedną z dwóch czynnych synagog Krakowa i jedyną z regularnymi nabożeństwami w tradycji ortodoksyjnej. Zwiedzanie najlepiej połączyć ze spacerem po Szerokiej — sercu dawnej dzielnicy żydowskiej.