Golgota Jasnogórska

Na jednym z obrazów sam malarz pomaga Chrystusowi dźwigać krzyż, na innym przyglądają się Męce prymas Wyszyński i Jan Paweł II, a ostatnia scena nosi tytuł „Wniebowstąpienie do Częstochowy”. Golgota Jasnogórska to cykl 18 obrazów Jerzego Dudy-Gracza – współczesna Droga Krzyżowa, którą częstochowianin z urodzenia ofiarował sanktuarium jako osobiste wotum. Artysta nazywał ją swoim największym dziełem.

Wotum malarza z Częstochowy

Jerzy Duda-Gracz urodził się w Częstochowie w 1941 roku i od dzieciństwa był związany z Jasną Górą – jako chłopiec szkicował pod klasztorem pielgrzymów, odpusty i jarmarki, a później brał udział w jasnogórskich plenerach w latach 1982, 1983 i 1987. Inicjatywa wyszła od samego twórcy i nie była zamówieniem paulinów. Nad cyklem pracował od kwietnia 2000 do marca 2001 roku, konsultując go z zakonnikami. 8 września 2001 roku obrazy poświęcił nuncjusz apostolski abp Józef Kowalczyk; podczas uroczystości recytowano poetyckie komentarze Ernesta Brylla do stacji, a orkiestra i chór Filharmonii Śląskiej wykonały utwory Wojciecha Kilara.

Co zobaczyć

Obrazy wiszą w górnej kondygnacji tzw. przybudówki Kaplicy Matki Bożej, wzniesionej w latach 1929–1933 przez Adolfa Szyszko-Bohusza w miejscu dawnych krużganków – w tym samym miejscu pielgrzymi od co najmniej XVIII wieku obchodzili malowane stacje Męki Pańskiej. Większość płócien ma 185 × 117 cm i jest malowana olejem na płytach pilśniowych; tylko stacja XII, „Jezus na krzyżu umiera”, jest większa: 185 × 234 cm.

Zamiast symbolicznego znaku Duda-Gracz wybrał zatłoczoną, groteskową opowieść. W scenach pasyjnych występują współcześni Polacy różnych zawodów i charakterów, rodzina malarza, a w scenie ukrzyżowania – ofiary powstań narodowych, II wojny światowej i komunizmu, każda z własnym krzyżem. Cykl nie kończy się w grobie: cztery dodatkowe obrazy przedstawiają Zmartwychwstanie, ukazanie się Apostołom, ukazanie w Galilei i „Wniebowstąpienie do Częstochowy” nad tłumem pielgrzymów przed sanktuarium. Szukaj autoportretu artysty niosącego krzyż.

Ciekawostki

• Już ok. 1900 roku przeor o. Euzebiusz Rejman zainicjował monumentalną Drogę Krzyżową na wałach Jasnej Góry; brązowe stacje Piusa Welońskiego powstawały do 1913 roku. Golgota Dudy-Gracza pojawiła się sto lat po tamtej decyzji.
• Malarz pisał, że chce pokazać Golgotę „dzisiaj, teraz i tutaj, w katolickiej Polsce” – nie jako obrazkową historię sprzed 2000 lat.
• Obok stacji wyłożona jest księga, do której zwiedzający wpisują swoje refleksje.

Tripto podpowiada

Wejście do Golgoty prowadzi przez Salę Rycerską – zaplanuj ją razem z Kaplicą Matki Bożej, bazyliką i wałami z Drogą Krzyżową Welońskiego. Na spokojne obejrzenie 18 obrazów potrzeba 30–45 minut; to dzieło gęste od szczegółów, więc warto czytać sceny jak średniowieczne ołtarze, od postaci w tle do Chrystusa. Godziny udostępnienia i możliwość zwiedzania z przewodnikiem sprawdź w Jasnogórskim Centrum Informacji. To czynne sanktuarium: ubierz się stosownie i uszanuj trwające nabożeństwa, a fotografowanie w obiektach muzealnych wymaga zgody klasztoru.