Bastion Św. Rocha na Jasnej Górze

W ścianach Bastionu św. Rocha wciąż widać ślady szwedzkich kul armatnich z oblężenia Jasnej Góry w 1655 roku. Ten potężny, wieloboczny bastion w północno-zachodnim narożniku dawnej twierdzy jasnogórskiej wzniesiono w latach 1631–1636. Jego najstarsze mury odsłonięto dopiero w latach 90. XX wieku, a dziś wnętrza mieszczą Skarbiec Pamięci Narodu — wystawy wotów, militariów i pamiątek historycznych.

Historia: twierdza wokół obrazu

Klasztor zaczęto fortyfikować w latach 20. XVII wieku, by chronić Cudowny Obraz i pielgrzymów. Całość zaprojektował królewski architekt i inżynier wojskowy Andrea dell'Aqua na planie czworoboku z czterema bastionami w narożach. Bastion św. Rocha zbudował murator Jan Zywerth. Mury wytrzymały szwedzkie oblężenie z przełomu 1655 i 1656 roku. Od 1674 roku twierdzę modernizowano według projektów Krzysztofa Mieroszewskiego, a w 1813 roku, po wkroczeniu Rosjan, car Aleksander I kazał twierdzę zlikwidować: rozebrano górne partie murów, zasypano fosy i zniwelowano wały.

Na początku lat 90. XX wieku, podczas prac konserwatorskich rozpoczętych w 1991 roku, odsłonięto fragmenty umocnień z lat 1631–1636. Odkryto wtedy ściany, które pamiętają oblężenie z 1655 roku i noszą ślady kul armatnich. Wnętrza odrestaurowano i 3 maja 2006 roku otwarto w nich Skarbiec Pamięci Narodu. Trafiło tam blisko 500 eksponatów sztuki wotywnej, militariów i dawnego wyposażenia jasnogórskiego Arsenału.

Co zobaczyć

• Platforma bastionu z armatami — widok na klasztor i miasto z murów dawnej twierdzy.
• Kazamaty z wystawami „Narodowy zryw »Solidarności« w wotach pielgrzymów jasnogórskich" oraz „Ojczyzno ma – Polskie drogi do wolności".
• Pamiątki po ofiarach katastrofy smoleńskiej z 10 kwietnia 2010 roku.
• Wystawa „Bogurodzica – splendor Rzeczypospolitej Obojga Narodów" z militariami i wyrobami orientalnymi, m.in. trofeami spod Wiednia ofiarowanymi przez rodzinę Jana III Sobieskiego. Według sanktuarium jest obecnie częściowo niedostępna.
• Pamiątki po Lechu Wałęsie, m.in. długopis, medal i dyplom Pokojowej Nagrody Nobla.

Ciekawostki

W czasie oblężenia w 1655 roku twierdzę broniło około 160 żołnierzy i niespełna stu zakonników pod wodzą przeora o. Augustyna Kordeckiego. Naprzeciw stało około 4000 Szwedów. Dziś spiżowy pomnik o. Kordeckiego z 1859 roku stoi na wałach, na bastionie Potockich w południowo-wschodnim narożniku.

Tripto podpowiada

Według sanktuarium (stan na październik 2026) bastion jest czynny codziennie od 9:00 do 17:00, a od 1 listopada do końca lutego od 9:00 do 16:00. Fotografowanie i filmowanie w obiektach muzealnych wymaga zgody klasztoru. Na samą ekspozycję wystarczy około 45 minut. Bastion najlepiej połączyć ze Skarbcem, Muzeum 600-lecia, Kaplicą Matki Bożej i spacerem po wałach z drogą krzyżową. Grupy mogą zamówić oprowadzanie w Jasnogórskim Centrum Informacji, a aktualne ceny i zasady rezerwacji podaje strona sanktuarium.