Drewniany kościół św. Idziego w Zrębicach

Parafia w Zrębicach figuruje w spisach świętopietrza już w 1334 roku, jako „Sdrzambicze", czyli miejsce wytrzebione z krzaków i lasów. Drewniany kościół św. Idziego, który stoi tu dziś, zbudowano w 1789 roku, a obok niego zachowała się jeszcze starsza dzwonnica z dzwonami z 1632 roku. Wieś leży na Jurze Krakowsko-Częstochowskiej, w gminie Olsztyn, ok. 18 km na południowy wschód od Częstochowy, i przez wieki była związana z olsztyńskim zamkiem.

Historia

Według podania Zrębice powstały w czasie zakładania grodu w Olsztynie, za panowania Kazimierza Wielkiego. W XV wieku parafię opisał Jan Długosz w „Księdze uposażeń" biskupstwa krakowskiego, a w 1581 roku wieś podlegała administracyjnie zamkowi olsztyńskiemu. W 1778 roku dawny drewniany kościół chylił się ku upadkowi, więc w 1782 roku wizytator nakazał jego gruntowny remont lub budowę nowego. Obecną świątynię wzniesiono staraniem i kosztem proboszcza Wojciecha Bulińskiego w 1789 roku, przypuszczalnie z wykorzystaniem fragmentów poprzedniej.

Architektura

Kościół ma konstrukcję zrębową, jest jednonawowy, oszalowany deskami i kryty gontem. Wydłużone prezbiterium zamknięto trójbocznie, a na dachu nawy stoi sześcioboczna sygnaturka z latarnią. Obok wznosi się drewniana dzwonnica słupowa z przełomu XVII i XVIII wieku, a grupa sześciu lip przy kościele jest pomnikiem przyrody. W latach 2014–2015 przeprowadzono kompleksową konserwację wszystkich ścian.

Wnętrze i skradziona Betlejemka

Najważniejszym obrazem we wnętrzu jest wizerunek św. Idziego namalowany w 1652 roku staraniem proboszcza Bartłomieja Magdalińskiego dla polnej kaplicy św. Idziego. Do kościoła przeniesiono go w 1789 roku, gdy kaplica uległa zniszczeniu. Warto zwrócić uwagę na kamienną chrzcielnicę z XVIII wieku, figury świętych pustelników Antoniego i Pawła oraz miedzianą kropielnicę z 1717 roku w kruchcie. Najcenniejszego zabytku już tu nie ma: XV-wieczny obraz Matki Bożej zwany Betlejemką został skradziony w 1998 roku razem z XVII-wieczną figurą Chrystusa Zmartwychwstałego.

Ciekawostki

• Św. Idzi, patron parafii, jest wzywany m.in. w intencji płodności, a także uchodzi za patrona karmiących matek, pasterzy i myśliwych.
• W Zrębicach stoi też drewniana kapliczka z początku XIX wieku, postawiona kosztem miejscowego leśniczego w miejscu pierwotnego kościoła.

Tripto podpowiada

To czynny kościół parafialny, więc wnętrze najłatwiej zobaczyć przy okazji mszy; zespół z dzwonnicą i lipami obejrzysz z zewnątrz o każdej porze. Na wizytę wystarczy 20–30 minut. Kościół leży na Szlaku Architektury Drewnianej województwa śląskiego, a wycieczkę łatwo połączyć z ruinami zamku w Olsztynie.