Kościół św. Michała Archanioła w Binarowej

W Binarowej trudno znaleźć kawałek ściany bez malowideł: stropy pokrywa gotycka dekoracja roślinna, ściany – barokowe cykle, a nawet konfesjonały są malowane. Ten zrębowy kościół z około 1500 roku w 2003 roku trafił na listę UNESCO wraz z innymi drewnianymi kościołami południowej Małopolski, a jego polichromię uznano za najcenniejszą w całej grupie. Do tego dochodzą gotyckie rzeźby starsze niż sam budynek.

Historia: od lokacji do wpisu UNESCO

Binarowa, ok. 4 km na północny zachód od Biecza, otrzymała przywilej lokacyjny 23 czerwca 1348 roku z kancelarii Kazimierza Wielkiego; jeden łan ziemi przeznaczono wtedy na uposażenie parafii. Kościół wzmiankowano w 1415 roku, a obecna świątynia – prawdopodobnie druga z kolei – powstała około 1500 roku po pożarze poprzedniej. W 1596 roku dostawiono wieżę, uważaną za najstarszą znaną drewnianą wieżę przykościelną.

W latach 1641–1650 kościół gruntownie przekształcono: dobudowano kaplicę Aniołów Stróżów, zmieniono zwieńczenie wieży i namalowano nowe sceny na ścianach. Przebudowy z przełomu XIX i XX wieku mocno zniekształciły świątynię – gont zastąpiono blachą i deskami. Od 1992 roku przywracano jej dawny wygląd: wymieniono pokrycie na gont, a w 1998 roku odtworzono pierwotny kształt wieży.

Co zobaczyć

• Polichromia patronowa z początku XVI wieku na stropach – motywy roślinne malowane przez szablon; jej twórca podpisał się inicjałami „M K B” i gmerkiem.
• Barokowe cykle na ścianach nawy, a w kaplicy Aniołów Stróżów polichromia z 1655 roku.
• Gotycka rzeźba Matki Boskiej z Dzieciątkiem z ok. 1380 roku i płaskorzeźby czterech świętych dziewic z ok. 1410 roku – pozostałości ołtarza starszego niż kościół.
• Ołtarz główny z początku XVII wieku wzorowany na ołtarzu fary w Bieczu, z figurą Madonny z ok. 1425–1430 roku.
• Obraz Matki Bożej Piaskowej z XVII wieku w lewym ołtarzu bocznym – replika wizerunku z krakowskiego kościoła karmelitów, otaczana kultem.
• Grupa Pasyjna na belce tęczowej, malowane konfesjonały, kamienna chrzcielnica z pierwszej tercji XVI wieku i gotyckie okucia drzwi.

Ciekawostki

Kościół zainspirował Mirona Białoszewskiego do napisania w 1956 roku utworu „Stara pieśń nad Binarową”, a Stanisław Wyspiański wykonał tu szkic wnętrza. Na murowanej dzwonnicy z 1898 roku wisi m.in. gotycki dzwon z XV wieku z napisem minuskułą. W każdą środę parafia odprawia nowennę do Matki Bożej Piaskowej.

Tripto podpowiada

Według strony parafii kościół udostępniany jest do zwiedzania z przewodnikiem: w środy 9:00–17:00, od czwartku do soboty 9:00–18:00, w niedziele 12:00–17:00. W czasie mszy i nabożeństw zwiedzanie nie jest możliwe. Strona powstała przy współpracy z Małopolską Organizacją Turystyczną i nie podaje daty aktualizacji, dlatego przed przyjazdem zadzwoń do przewodniczki (692 385 244). Na wnętrze zaplanuj 30–45 minut. Adres: Binarowa 409, 38-340 Biecz. Wizytę łatwo połączyć z Bieczem i barokowym kościołem w Szalowej.