Cerkiew Zaśnięcia Bogurodzicy w Kleszczelach

Biała cerkiew z niebieskimi, cebulastymi kopułami w centrum Kleszczel stoi na miejscu dawnego kościoła katolickiego i powstała częściowo z jego drewna. Cerkiew Zaśnięcia Przenajświętszej Bogurodzicy konsekrowano w 1877 roku, a w jej wnętrzu przechowywana jest ikona św. Mikołaja z I połowy XVI wieku, uważana przez wiernych za cudotwórczą.

Historia: murowana cerkiew dla rosnącej parafii

W XIX wieku liczba prawosławnych mieszkańców Kleszczel wyraźnie wzrosła i dotychczasowa cerkiew parafialna św. Mikołaja stała się za mała. W latach 70. XIX wieku wzniesiono więc nową świątynię. Budowę opłacił rosyjski skarb państwa, a parafianie zebrali 3299 rubli i 49 kopiejek na wyposażenie. Cerkiew stanęła na miejscu XVIII-wiecznego kościoła św. Zygmunta, zamkniętego w 1866 roku dekretem gubernatora Konstantina von Kaufmana; materiał z rozebranego, drewnianego kościoła wykorzystano przy budowie. Nowa cerkiew, w odróżnieniu od starszych świątyń w Kleszczelach, była murowana. Konsekrowano ją 22 października 1877 roku.

W lipcu 1944 roku świątynia spłonęła podczas działań wojennych. Zniszczeniu uległ dach i większość wyposażenia, a ikonostas został uszkodzony. Cerkiew szybko odnowiono, a zniszczone ikony zastąpiono wizerunkami ze zniszczonej cerkwi w Szereszowie. W 1966 roku w cerkwi i w miejscowym kościele odbyły się nabożeństwa ekumeniczne, co było w regionie sytuacją wyjątkową. Gruntowny remont przeprowadzono w 2009 roku, a od 1988 roku cerkiew figuruje w rejestrze zabytków.

Na co zwrócić uwagę

Najcenniejszym zabytkiem jest ikona św. Mikołaja, przeniesiona ze starszej cerkwi zniszczonej w czasie I wojny światowej. Lokalna tradycja datuje ją na XV wiek, ale badania konserwatorskie wskazują na I połowę XVI wieku. Święty stoi frontalnie w biskupich szatach tradycji greckiej z czarnymi krzyżami na białym tle, z księgą w dłoniach. W narożnikach umieszczono Ewangelistów, a wokół sceny z jego życia i cuda.

Tripto podpowiada

• Wejście: to czynna cerkiew parafialna (ul. 1 Maja 2, tel. 85 681 80 43). Stałych godzin zwiedzania nie ma, więc wnętrze najłatwiej zobaczyć przy okazji nabożeństwa lub po wcześniejszym kontakcie z parafią.
• Czas: 20–30 minut.
• Połącz z: drewnianą cerkwią św. Mikołaja — najstarszym budynkiem Kleszczel, wzniesionym w 1709 roku jako dzwonnica — oraz cerkwią św. Jerzego. Wszystkie trzy należą do tej samej parafii.