Zamek w Koźminie Wielkopolskim

Zamek w Koźminie Wielkopolskim, miasteczku nad Orlą w powiecie krotoszyńskim, to warownia rycerska z drugiej połowy XIV wieku, wielokrotnie przebudowywana, dziś kryjąca szkołę i muzeum. Murowaną budowlę na planie czworoboku rozpoczął prawdopodobnie wojewoda poznański Bartosz Wezenborg — sukcesor Maćka Borkowica, skazanego przez Kazimierza Wielkiego za zdradę na śmierć głodową, wcześniej otrzymanego od monarchy.

Od Górków po Sapiehów

W latach 1419–1449 zamek rozbudował kasztelan poznański Mościc Przedpełkowicz ze Stęszewa, a w 1471 roku przeszedł na Bartłomieja z Iwanowic, którego ród przyjął nazwisko Koźmińskich. Na początku XVI wieku dobra kupił Łukasz Górka, a Andrzej II Górka, starosta generalny Wielkopolski, przekształcił warownię w rezydencję: trzy piętrowe skrzydła i mur kurtynowy, nad którymi górowała starsza, ośmioboczna średniowieczna wieża. W XVII wieku Stanisław Przyjemski, wojewoda poznański i kaliski, rozbudował zamek, zlikwidował okoliczne mokradła i gościł króla Zygmunta III. Za Sapiehów przyszły złe czasy — Piotr Sapieha sprowokował najazd, podczas którego zamek splądrowano doszczętnie.

Zamek dziś

Z wyjątkiem gotyckiej, ceglanej wieży zamek jest otynkowany i ma formę podkowy; od strony bramy prezentuje się okazale. Po pierwszej wojnie światowej mieścił szpital wojskowy, a od 1945 roku działa tu szkoła. W 1988 roku otwarto Muzeum Ziemi Koźmińskiej (ul. Zamkowa 1), czynne w środy 16:00–18:00 oraz w innych terminach po uzgodnieniu. Niedaleko stoi gotycki kościół św. Wawrzyńca.