Kościół św. Piotra i Pawła w Krotoszynie

Przy Małym Rynku w Krotoszynie stoi barokowy kościół św. Apostołów Piotra i Pawła – dawna świątynia trynitarzy, zakonu, który wykupywał chrześcijańskich jeńców z niewoli. Murowany kościół ufundowała w latach 60. XVIII wieku Ludwika z Mniszchów Potocka, a jego najbardziej zaskakującym elementem jest ambona w kształcie łodzi z masztem, wydętym żaglem, wiosłami, kotwicą i sieciami. Obok stoi dawny klasztor, dziś siedziba Muzeum Regionalnego.

Historia: od drewnianej fary do świątyni trynitarzy

Pierwszy, drewniany kościół pod tym wezwaniem ufundował w 1419 roku założyciel miasta Wierzbięta herbu Łodzia; przy nim powstała pierwsza w Krotoszynie szkoła parafialna. O dawnym znaczeniu świątyni przypominają klucze św. Piotra w herbie miasta. W 1601 roku parafię przeniesiono do innego kościoła, a w XVII wieku niszczony pożarami kościółek podupadał.

W 1731 roku dziedzic Krotoszyna, wojewoda kijowski Józef Potocki, sprowadził trynitarzy i oddał im drewniany kościół, a dwa lata później ufundował budynek klasztorny. Krotoszyński klasztor był najdalej na zachód wysuniętym domem tego zakonu na ziemiach polskich. W 1766 roku wdowa po Potockim poleciła rozebrać drewnianą świątynię i wznieść murowaną; budowa trwała siedem lat, a projekt przypisuje się architektowi Karolowi Marcinowi Frantzowi. Po kasacie zakonu przez władze pruskie w 1819 roku kościół służył m.in. niemieckim katolikom i garnizonowi, a w latach 1921–1939 był kościołem garnizonowym 56. Pułku Piechoty Wielkopolskiej. Parafię erygowano przy nim w 1925 roku.

Co zobaczyć

Jednonawowy kościół o urozmaiconej bryle i zaokrąglonych narożnikach ma dwuprzęsłową nawę i prezbiterium zamknięte kolistą absydą, a od zachodu wieżę z hełmem zwieńczonym latarnią. Jednolity, późnobarokowy wystrój wnętrza powstał w latach 1772–1775. Oprócz ambony-łodzi warto odszukać wizerunek Matki Boskiej Krotoszyńskiej z początku XVI wieku – najstarszy zachowany obraz w mieście, pochodzący z czasów pierwszej świątyni.

Ciekawostki

Dawny klasztor z ok. 1733 roku ma niezwykłą biografię. W latach 1836–1881 działała w nim szkoła średnia, z której wyrosły krotoszyńskie gimnazjum i Wyższa Szkoła dla Dziewcząt – uczył się tu przyszły dyktator powstania styczniowego Marian Langiewicz, którego popiersie stoi nieopodal. Później budynek zamieniono na koszary, a od 1969 roku mieści Muzeum Regionalne.

Tripto podpowiada

Kościół i muzeum stoją obok siebie przy Małym Rynku, w ścisłym centrum, więc obie wizyty łatwo połączyć. Na samo wnętrze kościoła wystarczy 15–20 minut. To czynna świątynia parafialna, dlatego zwiedzanie najlepiej zaplanować poza godzinami mszy.