Kościół ewangelicki w Zdunach

Na zewnętrznym murze dawnego kościoła ewangelickiego w Zdunach wciąż widać ślady po niemieckim ostrzale z pierwszego dnia II wojny światowej — miasteczko leżało wtedy tuż przy granicy. Sama świątynia jest o półtora wieku starsza: barokowo-klasycystyczny gmach z wieżą powstał w latach 1789–1792 i przez ponad 150 lat służył miejscowemu zborowi. W środku zachowały się dwupiętrowe empory na kolumnach jońskich i nagrobki dawnych mieszczan.

Historia: od Cieszkowa do domu przedpogrzebowego

Zduny, lokowane w 1267 roku na pograniczu Wielkopolski i Śląska, rozkwitały w XVII i XVIII wieku dzięki bliskości granicy śląskiej. Tutejsi protestanci początkowo nie mieli własnej świątyni i na nabożeństwa chodzili do Cieszkowa. Pierwszy, drewniany kościół pw. Trójcy Przenajświętszej zbudowali w 1637 roku. Spłonął w 1789 roku i jeszcze w tym samym roku ruszyła budowa obecnego, ukończonego w 1792 roku. W 1937 roku zduńska parafia ewangelicka liczyła 950 wiernych.

Zbór działał do końca II wojny światowej, a w latach 1946–1989 w kościele urządzono magazyn. Dziś budynek należy do gminy Zduny i służy jako dom przedpogrzebowy; bywa nazywany kościołem Serca Jezusowego. Trzynastego dnia każdego miesiąca odbywają się tu nabożeństwa fatimskie. W 2012 roku odsłonięto w nim dwujęzyczną, polsko-niemiecką tablicę upamiętniającą zmarłych członków dawnej parafii ewangelickiej z lat 1636–1945.

Na co zwrócić uwagę

• Bryła: prostokątna nawa z kwadratową wieżą od wschodu, dwuspadowy dach i namiotowy hełm wieży kryte dachówką.
• Ślady kul na zewnętrznym murze — pamiątka 1 września 1939 roku.
• Empory na dwóch kondygnacjach, wsparte na kolumnach jońskich — typowy układ protestanckiej świątyni, w której wierni mieli dobrze słyszeć kazanie.
• Klasycystyczna ambona z 1792 roku i alegoryczna rzeźba Nadziei.
• Piaskowcowe płyty nagrobne z XVIII wieku upamiętniające zasłużonych protestanckich mieszkańców Zdun.

Tripto podpowiada

Budynek nie działa jak zwykły kościół parafialny, więc wnętrze najłatwiej zobaczyć 13. dnia miesiąca, podczas nabożeństwa fatimskiego; poza tym bryłę i ślady ostrzału obejrzysz z zewnątrz w 10–15 minut. Zduny leżą około 7 km od Krotoszyna przy drodze krajowej nr 15, a w gminie warto zajrzeć także do późnoklasycystycznego pałacu w Baszkowie z 11-hektarowym parkiem.