Kościół Św. Wawrzyńca w Koźminie Wielkopolskim

Kościół parafialny NMP i św. Wawrzyńca przy ul. Kościelnej w Koźminie Wielkopolskim to jedna z najbogaciej wyposażonych świątyń południowej Wielkopolski. Gotycki rdzeń z XV wieku otrzymał w XVII wieku barokową szatę, a we wnętrzu zachowały się dzieła od późnego gotyku po rokoko. Najcenniejsza jest późnogotycka scena Zaśnięcia Najświętszej Maryi Panny w ołtarzu głównym.

Historia: od gotyku do baroku

Parafię erygowano w 1318 roku. Obecny ceglany kościół wzniesiono w drugiej połowie XV wieku staraniem Hińczy z Rogowa, ówczesnego właściciela miasta – w spisie zabytków Koźmina podawany jest rok 1462. Na początku XVII wieku do prezbiterium dostawiono kwadratową kaplicę Przyjemskich. W latach 1670–1677 świątynię gruntownie przebudowano w stylu barokowym: dobudowano nawy boczne i wieżę oraz założono nowe sklepienia, na których przetrwała stiukowa dekoracja tzw. typu lubelsko-kaliskiego.

W XVI wieku miasto należało do rodu Górków, a w XVII wieku było znanym ośrodkiem reformacji – w 1561 roku bracia czescy otworzyli tu drukarnię. W tej epoce powstał też nagrobek Andrzeja Górki i jego żony Barbary z Herburtów.

Co zobaczyć w środku

• Ołtarz główny sprzed 1635 roku – trójkondygnacyjny, rzeźbiony, z płaskorzeźbą Zaśnięcia NMP z lat ok. 1500–1520, przypisywaną warsztatowi śląskiemu. Uchodzi za najpiękniejszą tego typu grupę w Wielkopolsce.
• Renesansowe sakramentarium (cyborium) z piaskowca z połowy XVI wieku, pokryte ornamentem roślinnym.
• Nagrobek Andrzeja Górki i Barbary z Herburtów z piaskowca i czerwonego marmuru – zmarli klęczą przy krucyfiksie.
• Grupę pasyjną na gotyckiej belce tęczowej i kamienne epitafium Barbary Winklerówny, córki poznańskiego mieszczanina, zmarłej „czasu powietrza poznańskiego” w 1606 roku.
• Epitafium ks. Wojciecha Dąbrowskiego z portretem zmarłego (1680) nad wejściem do zakrystii.
• Siedem ołtarzy bocznych barokowych i rokokowych, stalle i ambonę z 1680 roku.
• Kaplicę Przyjemskich za kutą kratą z XVII wieku, z gotycką figurą Madonny z XV wieku.
• Dwie kamienne kropielnice z maskami ludzkimi w kruchtach naw bocznych.

Tripto podpowiada

• Zwiedzanie: to czynny kościół parafialny – wnętrze najłatwiej obejrzeć przed mszą lub po niej; poza nabożeństwami kościół bywa zamknięty.
• Czas: na spokojne obejrzenie wyposażenia przeznacz 30–45 minut.
• W okolicy: w Koźminie zobacz też rynek i zamek, którego początki wiążą się z Maćkiem Borkowicem, właścicielem miasta od 1338 roku.
• Dojazd: Koźmin leży około 15 km na północ od Krotoszyna, przy drodze do Jarocina.