Zamek w Kazimierzu Dolnym

Zamek w Kazimierzu Dolnym to ruiny XIV-wiecznej warowni Kazimierza Wielkiego na wzgórzu nad Wisłą, wraz z jeszcze starszą basztą strzegącą niegdyś przeprawy przez rzekę. Z murów i tarasu widokowego rozciąga się jedna z najpiękniejszych panoram Małopolskiego Przełomu Wisły, a sam spacer na Górę Zamkową od Rynku zajmuje kilkanaście minut. To obowiązkowy punkt każdej wizyty w Kazimierzu.

Historia zamku w Kazimierzu Dolnym

Według Jana Długosza zamek dolny zbudowano na polecenie Kazimierza Wielkiego w latach 40. XIV wieku z miejscowego wapienia. Miał wysokie mury otaczające obszerny dziedziniec, na którym w razie zagrożenia mogli schronić się mieszkańcy okolicy. Na majdanie znajdowała się studnia wykuta w skale — dziś zasypana.

Pod koniec XV wieku, za Grotów, dobudowano skrzydło mieszkalne i kwadratową wieżę od strony Wisły, a w XVI wieku starostowie z rodu Firlejów nadali budowlom renesansowe attyki. Prawdopodobnie wtedy na stoku wykuto w skale rawelin i fosę przeciwminerską — tych umocnień się nie zwiedza.

Kres świetności przyniósł potop szwedzki: w 1655 r. Szwedzi spalili zamek, a w 1657 r. zniszczenia dopełniły wojska Jerzego II Rakoczego. W XVIII wieku warownia popadła w ruinę. Na początku XIX wieku Austriacy rozebrali część murów, a wieżę od strony Wisły — według KOKPiT — wysadzili w 1809 r. Po badaniach archeologicznych z lat 1958–1960 ruiny zabezpieczono jako trwałą ruinę udostępnioną turystom.

Baszta — starsza od zamku

Ok. 180 m od zamku i 19 m wyżej stoi okrągła baszta z przełomu XIII i XIV wieku, łączona z czasami Władysława Łokietka. Pilnowała przeprawy przez Wisłę, pobierano przy niej cło, a ogień na szczycie pomagał flisakom w nocy i we mgle. Ma ok. 20 m wysokości, ok. 10 m średnicy i mury grube na ponad 4 m u podstawy. Wejście znajduje się 6 m nad ziemią — prowadzą do niego drewniane schody. Dolna kondygnacja, dawne więzienie, jest niedostępna. Legenda głosi, że więziono tu wojewodę Macieja Borkowica, choć historycy umieszczają jego śmierć w Olsztynie.

Co zobaczyć i ile czasu zaplanować

• dziedziniec zamku dolnego z resztkami skrzydeł i schodami,
• taras widokowy i ekspozycję w części od strony Wisły,
• basztę z widokiem na dolinę — przy dobrej przejrzystości podobno widać nawet maszt na Świętym Krzyżu (ok. 82 km),
• w 2026 r. dodatkową, bezpłatną wystawę narzędzi tortur (wg lokalnego portalu).

Na zamek i basztę zarezerwuj ok. 1–1,5 godziny. Teren jest pagórkowaty, z kamiennymi ścieżkami i schodami — z wózkiem będzie trudno.

Bilety i godziny (stan na październik 2026)

• Godziny: codziennie 9:00–17:00; kasa do 16:30, ostatnie wejście na zamek o 16:30, na basztę o 16:45.
• Bilety: normalny 15 zł, ulgowy 10 zł (cennik Zespołu Zamkowego KOKPiT).
• Przy niebezpiecznej pogodzie (obfity śnieg, oblodzenie, burze, ulewy) obiekt może być zamknięty.
• Kontakt: Zespół Zamkowy, ul. Zamkowa 3, tel. 81 888 07 72.

Dojazd i parking

Z Rynku idź ul. Zamkową obok fary w górę — to kilkanaście minut spaceru. Samochód zostaw na jednym z parkingów miejskich z listy KOKPiT (m.in. przy ul. Senatorskiej, al. Kazimierza Wielkiego, ul. Kwaskowa Góra). Do Kazimierza dojeżdżają autobusy z Puław i Lublina.

W okolicy

Tuż obok jest Góra Trzech Krzyży z najsłynniejszym widokiem na miasto, a poniżej fara i Rynek z Kamienicami Przybyłów. Z zamku widać Janowiec po drugiej stronie Wisły — w 2026 r. prom tam nie kursował z powodu niskiego stanu rzeki, objazd przez Puławy liczy ok. 34 km.