Góra Trzech Krzyży w Kazimierzu Dolnym

Góra Trzech Krzyży w Kazimierzu Dolnym to wzgórze wznoszące się ok. 50 m nad Rynkiem, z którego roztacza się najbardziej znana panorama miasta: dachy kamienic, fara, ruiny zamku i szeroka dolina Wisły. Trzy drewniane krzyże na szczycie upamiętniają ofiary zarazy z początku XVIII wieku. Wejście zajmuje kilka minut po kamiennych schodach, a widok — szczególnie o zachodzie słońca — należy do obowiązkowych punktów każdej wizyty w Kazimierzu.

Historia Góry Trzech Krzyży

W księgach miejskich wzgórze występuje od 1577 r. jako Góra Krzyżowa. Krzyże nawiązujące do Golgoty postawiono w 1708 r. na pamiątkę licznych ofiar epidemii, która nawiedziła miasto. Przez stulecia je odnawiano i wymieniano — obecne pochodzą z 1852 r., a większość napisów na nich z 1930 r.

Wzgórze ma ok. 175 m n.p.m. i jest wysuniętym fragmentem Płaskowyżu Nałęczowskiego, z trzech stron odciętym wąwozami wyciętymi w lessie. Bywa łączone z grodziskiem lub najstarszą osadą Kazimierza, choć wzgórza nigdy nie przebadano systematycznie.

Odkrycie z 2026 roku

W maju 2026 r. przewodnik zauważył na zboczu odsłonięte przez erozję ludzkie kości. Po zabezpieczeniu terenu, na zlecenie Lubelskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków, archeolodzy z Instytutu Archeologii i Etnologii PAN przeprowadzili badania ratownicze i odsłonili dwa dziecięce groby datowane wstępnie na XVI–XVII wiek. Badacze nie wykluczają, że w zachodniej części wzgórza istniał cmentarz dziecięcy. To dobry powód, by trzymać się wyznaczonych ścieżek: erozję przyspiesza m.in. ruch turystyczny.

Co zobaczyć na szczycie

• panoramę Kazimierza — Rynek, farę, klasztor reformatów i zamek z basztą,
• dolinę Wisły z Małopolskim Przełomem i — po drugiej stronie rzeki — okolice Janowca,
• trzy krzyże z inskrypcjami,
• murawy kserotermiczne z rzadkimi roślinami, m.in. wisienką karłowatą, omanami i ostnicami; zbocza porastają wiązy, graby i leszczyny.

Najlepsze światło jest rano i późnym popołudniem; o zachodzie słońca na szczycie bywa tłoczno. Na wizytę wystarczy 30–45 minut.

Dla kogo

Wzgórze leży w granicach Kazimierskiego Parku Krajobrazowego, utworzonego w 1979 r. jako pierwszy park krajobrazowy na Lubelszczyźnie, a tutejsze murawy należą do jego najcenniejszych siedlisk. To świetne miejsce dla fotografów i dobra krótka wycieczka z dziećmi, które poradzą sobie ze schodami. Seniorzy powinni liczyć się ze stromym, choć krótkim podejściem, warto więc wchodzić bez pośpiechu.

Informacje praktyczne (stan na październik 2026)

• Wejście: kamiennymi schodami od ul. Zamkowej, dokładnie naprzeciw fary. Podejście jest krótkie, ale strome — nie nadaje się dla wózków.
• Opłata: na szczycie pobierana jest niewielka opłata. Według lokalnego portalu (maj 2026) to 6 zł od osoby indywidualnej i 4 zł od osoby w grupie powyżej 20 osób; oficjalnego cennika nie opublikowano.
• Zasady: chodź tylko wyznaczonymi ścieżkami — murawy są chronione, a zbocza podatne na erozję.

Dojazd i parking

Z Rynku do schodów dojdziesz w kilka minut ul. Zamkową. Samochód zostaw na jednym z parkingów miejskich z listy KOKPiT (np. przy ul. Senatorskiej lub al. Kazimierza Wielkiego). Do Kazimierza kursują autobusy z Puław i Lublina.

W okolicy

Tuż obok wznoszą się ruiny zamku i baszta — wszystkie trzy punkty widokowe można połączyć w jednym, ok. dwugodzinnym spacerze. U stóp wzgórza stoi fara, a kilka minut niżej Rynek z Kamienicami Przybyłów. Jeśli szukasz wąwozów, pamiętaj, że Korzeniowy Dół jest w 2026 r. zamknięty do odwołania — gminne trasy prowadzą m.in. „przez dwie Góry Trzech Krzyży” w stronę Parchatki.