Ruiny zamku w Bochotnicy

Na stromym, zalesionym cyplu nad doliną Bystrej, około 70 metrów ponad dnem doliny, spośród drzew wyłaniają się ceglano-kamienne ściany z pustymi otworami okien. Miejscowi mówią o nich „zamek Esterki” – choć legenda o królewskiej kochance nie ma pokrycia w źródłach, a prawdziwa historia ruin w Bochotnicy obejmuje rycerzy, renesansową przebudowę i panią zamku, która napadała na kupców.

Historia: od warowni do rozbójniczego gniazda

Zamek zbudowano po 1340 roku, prawdopodobnie po najeździe Tatarów na Lubelszczyznę; gmina Kazimierz Dolny łączy go z rodem Firlejów. Pierwsze wzmianki pochodzą z 1368 i 1399 roku, gdy Jan z Bejsc sprzedał warownię kasztelanowi żarnowskiemu Klemensowi z Kurowa za 550 grzywien. Badacze przypuszczają, że już od XIII wieku stał tu drewniano-ziemny gródek. W XV wieku zamek należał do Zbąskich, a Katarzyna ze Zbąskich Oleśnicka miała stąd napadać na kupców i okoliczne dwory. Oleśniccy przebudowali twierdzę w duchu wczesnego renesansu, dodając trzykondygnacyjne skrzydło i bramę z mostem zwodzonym nad suchą fosą.

Świetność trwała krótko. Po bezpotomnej śmierci Jana Bochotnickiego w 1532 roku właściciele często się zmieniali, a już w 1585 roku zamek opisywano jako grożący ruiną. W 1889 roku dziedzic Józef Klemensowski planował romantyczną odbudowę, ale do niej nie doszło. Ruiny wraz ze wzgórzem wpisano w 1970 roku do rejestru zabytków (nr A/449).

Co zobaczyć

Zamek był niewielki: około 30 × 35 metrów, na planie zbliżonym do nieregularnego owalu, bez wieży. Z murów zachowały się fragmenty od południowego zachodu i wschodu, z otworami okiennymi i fragmentami kamieniarki. W latach 1964–1965 badacze z Politechniki Wrocławskiej pod kierunkiem Ewy Różyckiej odkryli tu m.in. fragmenty kamiennych portali, maswerku i ceglanego sklepienia żebrowego. Przy bramie znaleziono też wrąb po moście zwodzonym, przerzuconym nad szeroką fosą od strony lessowego płaskowyżu.

Legendy

Według podania Kazimierz Wielki zbudował zamek dla swej żydowskiej ukochanej Esterki i odwiedzał ją podziemnym przejściem z Kazimierza. Zamek nigdy jednak nie należał do króla – był prywatną siedzibą rycerską – więc historycy traktują tę opowieść jako legendę. Druga mówi, że duch Katarzyny Oleśnickiej wciąż pilnuje zrabowanych skarbów ukrytych w podziemiach.

Tripto podpowiada

Ruiny są dostępne bez biletu i bez ogrodzenia, ale to teren niezabezpieczony – nie wchodź na mury i pilnuj dzieci przy krawędziach. Na wizytę wystarczy 30–45 minut; mury najlepiej widać wczesną wiosną i późną jesienią, gdy drzewa są bez liści. Bochotnica leży przy drodze wojewódzkiej nr 824 między Kazimierzem Dolnym a Puławami. Pieszo lub rowerem dotrzesz tu gminną trasą z Kazimierza (10,4 km), która schodzi do wsi stromo obok ruin.

W okolicy

Niedaleko jest Grota w Bochotnicy – dawny kamieniołom, w którym żyje największe na Lubelszczyźnie skupisko nietoperzy; wnętrze jest zamknięte dla zwiedzających, a na miejscu znajduje się ścianka geologiczna Krystyny i Władysława Pożaryskich. Kilka kilometrów dalej czeka Góra Trzech Krzyży w Parchatce, a w przeciwną stronę – Kazimierz Dolny.