Góra Trzech Krzyży w Parchatce

Nad Wisłą koło Puław są dwie Góry Trzech Krzyży. Ta w Kazimierzu Dolnym wznosi się tuż nad Rynkiem, w samym centrum miasteczka, ta w Parchatce oferuje tylko leśne podejście lessowym wąwozem i widok na najdalej na wschód wysunięte zakole Wisły. Trzy krzyże na szczycie to pamiątka po romantycznym krajobrazie, który dwieście lat temu urządziła tu księżna Izabela Czartoryska.

Historia: samotnia pani na Puławach

Około dwustu lat temu Izabela Czartoryska, właścicielka Puław, stworzyła w Parchatce samotnię z romantycznym ogrodem. Według gminy Kazimierz Dolny było to element jej koncepcji łączenia pięknego krajobrazu z racjonalną gospodarką. Dopełnieniem melancholijnej scenerii były trzy krzyże na wzniesieniu na południe od ogrodu – zgodnie z modą epoki sentymentalizmu, która lubiła w pejzażu znaki przemijania. Pierwotne krzyże nie przetrwały, dziś na szczycie znów stoją trzy drewniane.

Ślad księżnej widać też przy szosie. W latach 1800–1820 z jej polecenia obsadzono drogę przez Parchatkę (dziś wojewódzka nr 824) aleją topolową. Ostatnie drzewo z tej alei, o obwodzie przy ziemi ponad 6 metrów, przetrwało do 2020 roku.

Co zobaczyć

• Panoramę zakola Wisły – szeroki nurt z łachami, nadwiślańskie łąki, a przy dobrej widoczności Puławy i okolice Bochotnicy.
• Trzy drewniane krzyże na szczycie wzgórza.
• Lessowe wąwozy – podejście prowadzi głębokimi, zalesionymi parowami, typowymi dla Kazimierskiego Parku Krajobrazowego.

Nie pomyl z Kazimierzem

Wzgórze w Parchatce leży około 8 km od centrum Kazimierza Dolnego, przy drodze nr 824 w stronę Puław, na granicy z zabudową Puław. Gminna trasa rowerowa „przez dwie Góry Trzech Krzyży” (22,4 km) łączy oba punkty widokowe i pozwala porównać ich charakter: miejski w Kazimierzu, dziki tutaj.

Szlaki i dojście

Przez Parchatkę biegną niebieski Szlak Nadwiślański (Annopol – Kazimierz – Puławy – Dęblin, 108,6 km), czarny szlak z Puław oraz czerwony szlak rowerowy; dwa piesze szlaki przechodzą przez wąwóz przy wyciągu narciarskim. Stok w Parchatce odnowiono w 2006 roku. Wieś wymieniał już Jan Długosz, a w 1942 roku Niemcy dokonali tu pacyfikacji, w której zginęło 28 osób.

Tripto podpowiada

Wejście i chwila na szczycie to 30–60 minut. Wzgórze jest otwarte i bezpłatne, ale nie ma przy nim oficjalnego parkingu – najlepiej zostawić auto w Parchatce albo przyjść pieszo z Puław czarnym szlakiem. Po deszczu lessowe ścieżki robią się śliskie jak mydło, więc przydadzą się buty z dobrym bieżnikiem. Najszerszą panoramę daje późna jesień i wczesna wiosna, gdy drzewa są bez liści. Wizytę łatwo połączyć z ruinami zamku w Bochotnicy i parkiem Czartoryskich w Puławach, gdzie zaczyna się historia księżnej Izabeli.