Zamek Sobień

Na zalesionym wzgórzu nad zakolem Sanu, przy drodze z Leska do Sanoka, stoją ruiny średniowiecznej warowni Kmitów. Zamek Sobień nazywa się czasem historyczną Bramą Bieszczadów. Od lata 2026 roku ruiny są znów otwarte: mury zabezpieczono, wytyczono ścieżkę dydaktyczną, a za zamkiem stoi taras z widokiem na dolinę Sanu.

Historia: gniazdo rodu Kmitów

Początki murowanej warowni wiąże się z królem Kazimierzem Wielkim i drugą połową XIV wieku. Zamek strzegł szlaku wzdłuż doliny Sanu. W dokumentach pojawia się jako Soban w 1372 roku, a około 1389 roku Władysław Jagiełło nadał go rodowi Kmitów, który uczynił z niego swoją siedzibę. W 1417 roku król gościł tu wraz z Elżbietą Granowską w drodze do Sanoka, gdzie wziął z nią ślub.

Z Sobienia wywodził się przydomek Piotra Kmity Sobieńskiego (1477–1553), wojewody krakowskiego i marszałka wielkiego koronnego. Zamek zdobyły i zniszczyły wojska węgierskie Macieja Korwina w 1474 roku, a w 1512 roku Węgrzy ponownie go zniszczyli. Kmitowie przenieśli się wtedy do Leska, a opuszczona warownia zaczęła się rozpadać.

Co zobaczyć

Zamek zbudowano z kamienia na planie nieregularnego czworoboku. Od południa stało skrzydło mieszkalne o wymiarach 12 × 31 m, a w narożniku czworoboczna wieża. Do dziś zachowały się fragmenty murów obwodowych i budynków, ślady wałów przedzamcza oraz kamienne obramienia okien w dolnej kondygnacji.

W latach 2025–2026 Nadleśnictwo Lesko przeprowadziło prace archeologiczne i konserwatorskie. Archeolodzy odsłonili m.in. bramę wjazdową i zarys wartowni, a wśród znalezisk były fragmenty średniowiecznej broni palnej, kamienna kula armatnia, groty bełtów do kusz, monety i kafel piecowy. Powstały drewniane schody, podesty, pętla ścieżki z tablicami oraz taras widokowy z panoramą doliny Sanu i połonin.

Ciekawostki

• Ruiny leżą w rezerwacie przyrody „Góra Sobień”, chroniącym las mieszany z rzadkim tojadem mołdawskim.
• Według legendy na zamku pojawia się Czarna Dama, duch Anny Kmity, która miała zginąć w płonącej warowni podczas najazdu węgierskiego. Jej zjawa miała zapowiadać śmierć kolejnych członków rodu.

Tripto podpowiada

Samochód zostaw na utwardzonym parkingu u stóp wzgórza, ogrodzonym płotem stylizowanym na średniowieczną palisadę. Na wzgórze wchodzi się leśną ścieżką i schodami, więc przydadzą się wygodne buty. Na zwiedzenie ruin i chwilę na tarasie zaplanuj około godziny. To dobry przystanek w drodze w Bieszczady, a po drodze warto zajrzeć na zamek w Lesku, dokąd przenieśli się Kmitowie.