Zamek Golub Dobrzyń

W 1977 roku na dziedzińcu zamku w Golubiu odbył się turniej rycerski — jedna z pierwszych rekonstrukcji historycznych w Polsce. Na 2026 rok zamek zapowiedział już 50. jubileuszowy Wielki Międzynarodowy Turniej Rycerski. Sama warownia jest jednak o ponad sześćset lat starsza: krzyżacki zamek konwentualny z początku XIV wieku, któremu renesansowe attyki dodała w XVII wieku królewna Anna Wazówna.

Krzyżacka twierdza nad Drwęcą

W miejscu zamku stał drewniany gród strzegący przeprawy przez Drwęcę, który w 1293 roku przeszedł w ręce zakonu krzyżackiego. Murowany zamek zaczęto wznosić w latach 1304–1306 z inicjatywy mistrza krajowego Konrada Sacka. Powstały cztery skrzydła wokół dziedzińca: w południowym, najważniejszym, mieściły się kaplica św. Krzyża z ozdobnym portalem i refektarz, komtur zajmował skrzydło zachodnie, a bracia zakonni spali w dormitorium we wschodnim. Zamiast wieży głównej, której budowę porzucono, postawiono cylindryczną basztę przystosowaną do broni palnej.

Oblężenia i bitwy

W latach 1329–1333 zamek trzykrotnie i bezskutecznie próbował zdobyć Władysław Łokietek. Przed bitwą pod Grunwaldem zbierała się tu część wojsk zakonnych, a tutejszy komtur Nicolaus Roder zginął w bitwie w 1410 roku. Jesienią tego samego roku pod zamkiem polskie oddziały pobiły przeważające siły inflanckie. W 1422 roku, podczas wojny golubskiej, wojska Jagiełły po ostrzale z 14 dział zdobyły zamek szturmem. Po wojnie trzynastoletniej i II pokoju toruńskim z 1466 roku Golub przeszedł do Polski i stał się siedzibą starosty.

Anna Wazówna i tytoń

W latach 1616–1623 starostwo golubskie objęła Anna Wazówna, siostra króla Zygmunta III Wazy. Na jej polecenie zamek zyskał późnorenesansowe attyki, narożne wieżyczki, nowe okna i budynek na przedbramiu — to dzięki niej sylwetka Golubia tak bardzo różni się od surowych krzyżackich warowni. Według przekazów właśnie tutaj po raz pierwszy w Polsce uprawiano tytoń sprowadzony z Turcji. W 1623 roku gościł tu sam Zygmunt III. Potop szwedzki w 1655 roku zniszczył zamek, a w XIX wieku huraganowy wiatr zawalił część attyk. Odbudowa po II wojnie światowej trwała głównie w latach 1959–1966.

Legenda o podziemnym przejściu

Według miejscowej legendy z zamku prowadził tunel pod Drwęcą do zamku w Radzikach Dużych. Gdy Szwedzi zajęli Golub, mieszkańcy mieli uciekać tym przejściem, a pościg zatrzymał głaz, który wpadł do rzeki i zawalił sklepienie. Kamień, o którym mowa w opowieści, można podobno oglądać w nurcie Drwęcy do dziś.

Co zobaczysz dziś

Zamek jest udostępniony do zwiedzania jako rezydencja gotycko-renesansowa. W dawnej kancelarii i baszcie działa Kujawsko-Pomorskie Centrum Zielarstwa im. Anny Wazówny z ekspozycją ziół, zielników i sprzętu do sporządzania mikstur. Na drugim piętrze mieści się hotel „Zamkowe komnaty” z 72 miejscami noclegowymi.

Tripto podpowiada

Golub-Dobrzyń leży około 43 km na północny wschód od Torunia, więc zamek łatwo wpleść w wycieczkę po ziemi chełmińskiej. Na zwiedzanie przeznacz około godziny. Termin turnieju rycerskiego, godziny otwarcia i ceny biletów sprawdź na stronie zamku albo telefonicznie — w czasie turnieju jest tłoczno, poza nim spokojniej. Zamek stoi na wzgórzu nad miastem; najładniej prezentuje się z doliny Drwęcy, z dołu, gdy widać całą ścianę z renesansowymi attykami.