Bulwar Filadelfijski w Toruniu

Bulwar Filadelfijski to około 2 km nadwiślańskiego nabrzeża u stóp toruńskiej Starówki: z jednej strony gotyckie mury, bramy i spichrze, z drugiej szeroka Wisła. Stąd najlepiej widać panoramę miasta z listy UNESCO, a po przebudowie zakończonej w 2024 roku bulwar stał się wygodną promenadą na spacer, rower i wieczór na schodach nad rzeką.

Historia: od portu do promenady

Od średniowiecza w tym miejscu działał port rzeczny, do którego przybijały statki płynące m.in. do Gdańska i Warszawy. W 1878 roku wzdłuż nabrzeża poprowadzono linię kolejową od dworca Toruń Miasto do Portu Zimowego. Obecny bulwar powstał w 1973 roku, w ramach przygotowań do obchodów 500. rocznicy urodzin Mikołaja Kopernika — rozebrano wtedy portowe nabrzeże, a ruch tranzytowy przeniesiono ze Starego Miasta właśnie nad rzekę. Dawna ulica Nadbrzeżna (niem. Uferstraße) w połowie lat 70. dostała nazwę na cześć Filadelfii, miasta partnerskiego Torunia.

Przebudowa 2022–2024

Prace ruszyły 28 czerwca 2022 roku, a ostatni odcinek oddano 14 maja 2024 roku. Miasto podaje koszt przebudowy na około 46 mln zł, z czego 30 mln zł pochodziło z rządowego programu Polski Ład. Powstały promenada wzdłuż brzegu, drogi rowerowe, schody terenowe z zejściami do Wisły oraz dwa przeszklone pawilony przy wylotach ulic Łaziennej i Żeglarskiej, z toaletami, obsługą turystów i wypożyczalniami sprzętu. Pawilony budziły spór: Generalny Konserwator Zabytków ostrzegał, że mogą zaburzyć panoramę zespołu staromiejskiego. Podczas robót odsłonięto dolną część muru rozebranej w XIX wieku Grodzy I oraz schron przeciwlotniczy z 1943 roku, który po dokumentacji ponownie zasypano.

Co zobaczyć po drodze

• Bramy Starówki — Mostową, Żeglarską i Klasztorną, którymi wchodzi się z bulwaru do Starego Miasta, a obok baszty i spichrze.
• Koszary Racławickie (Bulwar Filadelfijski 18) z lat 1820–1822, element Twierdzy Toruń.
• Budynek limnigrafu z 1892 roku, który rejestrował wahania poziomu Wisły.
• Mural o filmie „Rejs" — kultowa komedia Marka Piwowskiego była kręcona właśnie tutaj, podobnie jak „Ludzie Wisły" Aleksandra Forda.
• Przystanie statków turystycznych i łodzi „Katarzynka", skąd w sezonie wypływa się w rejs po Wiśle.

Ciekawostki

W 1973 roku na bulwarze otwarto miejskie kąpielisko z pięcioma basenami i brodzikami dla około 2,5 tys. osób — największe wówczas w Toruniu. Ostatni basen zamknięto w 2008 roku, a w miejscu kąpieliska stoi dziś hotel. Pod skwerem przy Bramie Klasztornej zachował się schron z 11 października 1943 roku z zygzakowatym korytarzem dla około stu osób. W 2006 roku, po wykryciu ptasiej grypy u martwych łabędzi, ustawiono tu żartobliwy „pomnik" — złotą rurę ze słomianym łabędziem, nawiązującą do filmu „Miś".

Tripto podpowiada

Najlepsza pora na bulwar to wieczór, gdy zachodzące słońce oświetla ceglane mury, a panorama Starówki odbija się w Wiśle — po zdjęcie całości przejdź też na drugi brzeg, za most Piłsudskiego. Na spacer od mostu kolejowego do mostu drogowego zaplanuj 45–60 minut, a z wejściem w bramy i rejsem po Wiśle — pół dnia. Bulwar jest płaski i wygodny dla wózków oraz rowerów; samochód najlepiej zostawić na płatnym parkingu poza ścisłym centrum. Podczas Dni Torunia i imprez plenerowych bywa tu bardzo tłoczno.