Mury obronne i bramy w Toruniu

Mury obronne i bramy w Toruniu to najlepiej zachowany fragment średniowiecznych fortyfikacji miasta — pas ceglanych murów z basztami i trzema bramami ciągnący się wzdłuż Wisły. To właśnie on tworzy słynną panoramę Torunia od strony rzeki, a spacer Bulwarem Filadelfijskim pod murami to jeden z najprzyjemniejszych i całkowicie bezpłatnych sposobów poznawania Starówki. Przy okazji zobaczysz Krzywą Wieżę i fragment muru uznawany za najstarszy zachowany w Polsce.

Historia fortyfikacji

Budowę ceglanych murów Starego Miasta rozpoczęto w połowie XIII wieku (torun.pl wskazuje lata 60. XIII stulecia). Stare Miasto otaczał podwójny pierścień murów z fosą, od zachodu nawet trzeci; od strony Wisły wystarczał pojedynczy mur bez fosy. Fragment przy ul. Pod Krzywą Wieżą, datowany na lata 1246–1262, uchodzi za najstarszy zachowany odcinek murów miejskich w Polsce. Osobne mury miało Nowe Miasto (od lat 70. XIII w.).

Do Starego Miasta prowadziło 8 bram: Klasztorna, Żeglarska, Łazienna, Mostowa, Paulińska, Kotlarska, Starotoruńska i Chełmińska, a w obwodzie stało ok. 33 baszt. W XV wieku dobudowano barbakany, ok. 1500 r. dwie narożne baszty przerobiono na bastiony artyleryjskie. Od 1629 r. przed murami usypywano ziemne fortyfikacje bastionowe, a od 1818 r. Prusacy przebudowali miasto w twierdzę. W XIX wieku większość murów i bram rozebrano.

Co się zachowało i co zobaczyć

• Brama Mostowa z 1432 r. — dawniej zwana Przewoźną lub Promową, bo prowadziła do przeprawy przez Wisłę. Obecna nazwa nawiązuje do pierwszego stałego, drewnianego mostu z 1500 r. W przejeździe zobaczysz tablice z poziomami najwyższych powodzi.
• Brama Żeglarska — prowadząca od katedry św. Janów nad rzekę.
• Brama Klasztorna — w zachodniej części pasa murów, niedaleko Krzywej Wieży.
• Baszty: Krzywa Wieża (odchylona o ok. 1,4 m), Gołębnik, Monstrancja, Koci Łeb, Żuraw, Wartownia oraz baszty przy ul. Podmurnej.
• Odtworzony drewniany ganek obronny przy Krzywej Wieży — pozwala zobaczyć, jak obrońcy poruszali się wzdłuż murów.

Jak zwiedzać

Najlepiej przejść pod murami całym Bulwarem Filadelfijskim, od okolic Bramy Klasztornej i Krzywej Wieży na zachodzie po Bramę Mostową i ruiny zamku krzyżackiego na wschodzie, a potem wrócić wąskimi uliczkami Starówki — np. ul. Pod Krzywą Wieżą, gdzie zachował się najstarszy fragment muru. Na spacer zaplanuj 45–60 minut. Spacer bulwarem nad rzeką jest łatwy także z dziećmi, a po drodze masz widok na Wisłę. Drugi odcinek fortyfikacji warto zobaczyć przy ul. Podmurnej, wzdłuż dawnej granicy Starego i Nowego Miasta.

Twierdza Toruń — ciąg dalszy historii

Średniowieczne mury to tylko pierwszy rozdział. W latach 1877–1914 Prusacy otoczyli miasto zewnętrznym pierścieniem fortów o długości ok. 22,5 km; z ok. 200 obiektów zachowało się prawie 150. Jeśli fortyfikacje cię wciągną, wybierz się do Muzeum Twierdzy Toruń lub Fortu IV.

Informacje praktyczne (stan na październik 2026)

• Wstęp: mury i bramy można oglądać z zewnątrz bezpłatnie i o każdej porze.
• Lokalizacja: Bulwar Filadelfijski i ul. Pod Krzywą Wieżą (pas od Wisły), ul. Podmurna.
• Dojazd: z dworca Toruń Miasto kilkanaście minut pieszo, z Toruń Główny autobusem lub tramwajem przez most. Starówka leży w Śródmiejskiej Strefie Płatnego Parkowania (pn–sob 8:00–18:00); miasto poleca też parkingi Park&Ride przy ul. Olimpijskiej i Dziewulskiego.

W okolicy

Za Bramą Żeglarską stoi katedra św. Janów, a kilka minut dalej Ratusz Staromiejski. Na wschodnim końcu bulwaru czekają ruiny zamku krzyżackiego, a na zachodnim — Krzywa Wieża.