Dwór Artusa w Toruniu

W miejscu, gdzie dziś stoi Dwór Artusa, w 1466 roku zaprzysiężono II pokój toruński – traktat, na mocy którego do Polski wróciło Pomorze Gdańskie z dostępem do morza. Obecny gmach przy Rynku Staromiejskim 6 jest już trzecim budynkiem na tej działce: eklektyczną ceglaną budowlą z 1891 roku, w której zamiast obrad bractw kupieckich odbywają się dziś koncerty, festiwale i spektakle.

Historia: trzy dwory w jednym miejscu

Pierwszy dwór wzniesiono około 1385 roku dla Bractwa św. Jerzego, skupiającego najbogatsze rody patrycjuszowskie. Nazwa nawiązywała do legendarnego króla Artura i jego okrągłego stołu, przy którym nie było hierarchii – dwory Artusa miały być miejscem spotkań równych sobie. Toruński budynek był węższy od obecnego, dwupiętrowy, z ośmiobocznymi wieżyczkami po obu stronach szczytu; wielką salę na parterze nakrywało sklepienie oparte na dwóch kolumnach. Był głównym salonem miasta: goszczono tu królów i książąt, obradowały sejmy Rzeczypospolitej i sejmiki Prus Królewskich. Bywali w nim m.in. Kazimierz Jagiellończyk, Jan Olbracht, Zygmunt August, Stefan Batory i Jan III Sobieski.

W XVIII wieku dwór podupadł: uszkodziło go oblężenie szwedzkie w 1703 roku, w latach 1724–1756 mieścił zbór ewangelicki, a w czasie wojny siedmioletniej – przez kilka lat cerkiew prawosławną. Jego wygląd znamy tylko z jednej ryciny z połowy XVIII wieku. Rozbiórkę zaczęto 14 czerwca 1802 roku, a w 1829 roku oddano nowy, klasycystyczny gmach, który od 1842 roku służył jako teatr miejski.

Trzeci budynek zaprojektował radca budowlany Rudolph Schmidt. Budowano go w latach 1889–1891 i otwarto 12 grudnia 1891 roku: na parterze były sklepy i restauracja, na piętrze cztery sale, na poddaszu pokoje gościnne. Po 1920 roku gościł gen. Józefa Hallera i prezydenta Ignacego Mościckiego, a w 1923 roku założono tu Towarzystwo Miłośników Torunia. Po wojnie budynek przejął Uniwersytet Mikołaja Kopernika jako Collegium Maximum; do 1983 roku działał tu klub studencki „Od Nowa”. Po konserwacji w latach 1993–2000 stał się siedzibą powołanego w 1995 roku Centrum Kultury Dwór Artusa.

Co zobaczyć

Fasada z nieotynkowanej cegły ma pięć osi, arkadowy gzyms zamknięty wieżyczkami i portal z tympanonem. Na piętrze znajdują się cztery reprezentacyjne sale – Wielka, Biała, Czerwona i Mała; Sala Wielka jest salą koncertową. Przed wejściem biegnie Piernikowa Aleja Gwiazd, upamiętniająca od 2003 roku znane postacie związane z Toruniem.

Ciekawostki

Wnętrza Dworu Artusa grały w filmach. W 1984 roku Krzysztof Zanussi kręcił tu sceny „Roku spokojnego słońca”, a znacznie później powstały tu zdjęcia do filmu „Filip”, nagrodzonego czterema Orłami Polskiej Akademii Filmowej. Podczas oprowadzania można zobaczyć sale na co dzień niedostępne i usłyszeć anegdoty z ich historii.

Tripto podpowiada

Elewację obejrzysz w każdej chwili podczas spaceru po Rynku Staromiejskim. Do środka najłatwiej wejść na koncert albo na zwiedzanie z przewodnikiem dla osób indywidualnych, organizowane raz w miesiącu (minimum 5 osób). Ceny w październiku 2026 roku: bilet normalny 18 zł, ulgowy 12 zł; bilety są w kasie Dworu Artusa i online, a liczba miejsc jest ograniczona. Grupy od 15 do 30 osób mogą zarezerwować oprowadzanie (15 zł od osoby) pod adresem edukacja@artus.torun.pl. Terminy zwiedzania centrum ogłasza z wyprzedzeniem na stronie i na plakatach. Na wizytę z przewodnikiem zarezerwuj około godziny.