Pomnik Mikołaja Kopernika w Toruniu

Od 1853 roku w południowo-wschodnim narożniku Rynku Staromiejskiego stoi spiżowy Kopernik z palcem wzniesionym ku niebu. Miasto opisuje go jako najpopularniejsze miejsce spotkań torunian i najczęściej fotografowany obiekt Torunia. Warto podejść bliżej, niż robi to większość turystów: z bliska widać szczegół, którego nie ma na większości portretów astronoma.

Historia: pół wieku czekania na pomnik

Pomysł uczczenia Kopernika w mieście, w którym spędził pierwsze 18 lat życia, wracał od XVIII wieku. W 1765 roku książę Józef Aleksander Jabłonowski zamówił marmurowe popiersie, ale rada miasta go nie przyjęła i rzeźba trafiła do kościoła św. Janów. W 1809 roku, za Księstwa Warszawskiego, z inicjatywy Stanisława Staszica wmurowano kamień węgielny, lecz po powrocie Torunia do Prus zbiórkę przerwano, a pieniądze z innych departamentów przeznaczono na pomnik w Warszawie.

Sprawę doprowadziło do końca towarzystwo pomnikowe założone w 1839 roku. Projekt powierzono berlińskiemu rzeźbiarzowi Christianowi Friedrichowi Tieckowi, który oddał model w 1849 roku; odlew wykonał w Berlinie giser Heinrich Fischer. Tieck zmarł w 1851 roku i nie zobaczył efektu. Posąg dotarł do Torunia w lutym 1852 roku i czekał na cokół w kościele św. Ducha, a uroczyste odsłonięcie odbyło się 25 października 1853 roku.

Na co zwrócić uwagę

• Wąsik — młodzieńczą twarz Kopernika zdobi delikatny wąs, widoczny dopiero z bliska. To cecha, której nie ma większość innych pomników i portretów astronoma.
• Sfera armilarna w lewej dłoni, czyli model nieba, oraz profesorska toga.
• Łaciński napis na cokole: „Nicolaus Copernicus Thorunensis terrae motor solis caelique stator” — torunianin, który ruszył Ziemię, a wstrzymał Słońce i niebo.
• Kamienne ławki i studzienka przy cokole. Podczas renowacji w 2003 roku, na 150-lecie pomnika, przywrócono studzienkę z brązową paszczą delfina.

Ciekawostki

Pomnik żyje razem z miastem. W rocznicę urodzin patrona władze Uniwersytetu Mikołaja Kopernika oddają mu tu hołd, a prezydent Torunia co roku spotyka się u stóp astronoma z uczniami najlepszych klas. Podczas juwenaliów studenci przebierają posąg w różne stroje, a w grudniu Kopernik dostaje czerwoną czapkę swojego imiennika, św. Mikołaja, i towarzystwo wysokiej choinki.

Tripto podpowiada

Pomnik stoi w przestrzeni publicznej, więc obejrzysz go bezpłatnie o każdej porze. Na samo zdjęcie i obejrzenie detali wystarczy 10–15 minut. Jeśli chcesz uniknąć tłumu przy cokole, przyjdź wcześnie rano albo wieczorem, gdy rynek pustoszeje. Pomnik to wygodny punkt startowy spaceru śladami Kopernika: tuż obok stoi Ratusz Staromiejski, a kilka minut dalej katedra św. Janów i Dom Mikołaja Kopernika.