Wdzydzki Park Krajobrazowy

Wdzydzki Park Krajobrazowy to kaszubski kompleks jezior i borów wokół jeziora Wdzydze, jeden z najstarszych parków krajobrazowych w Polsce. Zielone lasy sosnowe, torfowiska, rzeka Wda i rozległe wody przyciągają żeglarzy, kajakarzy i rowerzystów, a we Wdzydzach Kiszewskich czeka jeden z najstarszych skansenów w kraju. To dobre miejsce na weekend nad wodą, 60 km od Gdańska, bez hałasu i kolejek.

Gdzie leży i jak powstał park

Park utworzono 15 czerwca 1983 roku w powiecie kościerskim, w gminach Dziemiany, Karsin, Kościerzyna, Lipusz i Stara Kiszewa. Zajmuje 178,32 km², a jego otulina ma 152,08 km². Leży w obrębie Borów Tucholskich, na Kaszubach i Kociewiu. Sercem parku są jeziora wdzydzkie, o kształcie przypominającym krzyż, nazywane też Kaszubskim Morzem. Wokół rosną bory sosnowe, w tym bory chrobotkowe, a w zagłębieniach zachowały się torfowiska i bagienne lasy.

Co zobaczyć

• Jezioro Wdzydze – rozległy kompleks wód z wyspami i licznymi przystaniami, popularny wśród żeglarzy i kajakarzy.
• Punkt widokowy na styku jezior Jelenie i Gołuń – z wieżą, widok na przystań i okoliczne lasy.
• Rezerwat Krwawe Doły – jedyny rezerwat przyrody w parku, chroniący torfowiskowe środowiska. W parku i otulinie jest też 21 pomników przyrody.
• Rzeka Wda – spływy kajakowe i szlak wodny Graniczna–Trzebiocha.
• Szlaki lądowe – Szlak Kamiennych Kręgów (zielony) i Szlak Kaszubski (czerwony).
• Skansen we Wdzydzach Kiszewskich – Kaszubski Park Etnograficzny im. Teodory i Izydora Gulgowskich.

Skansen Gulgowskich

Muzeum założyło w 1906 roku małżeństwo Gulgowskich: nauczyciel Izydor i malarka Teodora, która uczyła się sztuki w Berlinie. Zaczęło jako prywatna kolekcja w XVIII-wiecznej chałupie, a od 1969 roku działa jako samodzielny park etnograficzny. Dziś zajmuje około 22 ha i podzielony jest na pięć sektorów: Kaszuby południowe i zachodnie, Kaszuby środkowe i północne, Kociewie oraz Bory Tucholskie. Zobaczysz m.in. wiatrak z Brus, karczmę, dwór i tartak. Między majem a wrześniem zwiedza go około 80 tysięcy osób. W trzecią niedzielę lipca odbywa się Jarmark Wdzydzki, a we wrześniu impreza „Z motyką na bulwy”.

Przyroda i działania ochronne

Dominują bory sosnowe świeże i chrobotkowe, ale rosną tu też dąbrowy, olsy i łęgi jesionowo-olszowe. Dyrekcja prowadzi czynną ochronę, m.in. przepławkę dla ryb w Grzybowskim Młynie, restytucję raka szlachetnego i ochronę skalnicy torfowiskowej. Na wyspie Sidły kosi się i wypasa łąkę.

Jak zwiedzać i ile czasu zaplanować

Na jezioro i szlaki zaplanuj cały dzień, a na sam skansen 3–4 godziny. Z dziećmi dobry jest wypad nad jezioro, rejs lub spływ Wdą. Na rower wybierz fragmenty szlaków rowerowych, a rozkład dnia zostaw pogodzie, bo na wodzie zmienia się szybko. Jesienią jest ciszej, a wieczorne światło nad jeziorem jest fotogeniczne.

Informacje praktyczne (stan na październik 2026)

Teren parku jest otwarty przez cały rok. Siedziba oddziału: Wdzydzki Park Krajobrazowy, ul. Świętojańska 5E, 83-400 Kościerzyna, tel. 58 686 82 73 lub 605 558 002, wpk@pomorskieparki.pl. Park działa w ramach Pomorskiego Zespołu Parków Krajobrazowych. Godziny i ceny skansenu oraz rejsów sprawdzaj u ich operatorów. Strona parku wskazuje też zasady bezpieczeństwa nad wodą, w tym aplikację Ratunek.

Dojazd i parking

Do Kościerzyny dojedziesz samochodem z Gdańska w około godzinę, a stamtąd kilkanaście kilometrów dzieli Cię od Wdzydz Kiszewskich. Pod skansenem i przy głównych przystaniach znajdziesz parkingi, a w sezonie wcześnie rano jest łatwiej. Dokładne połączenia autobusowe i kolejowe sprawdź w rozkładach.

W okolicy

Blisko leżą Kościerzyna, Kaszubski Park Krajobrazowy, Bory Tucholskie i Trójmiasto.