Szlak Architektury Drewnianej w Małopolsce

Ponad 1500 km tras i ponad 250 drewnianych zabytków – kościołów, cerkwi, dzwonnic, dworów, willi i skansenów – łączy Szlak Architektury Drewnianej w Małopolsce. Osiem z nich znajduje się na liście światowego dziedzictwa UNESCO, a w kościele w Lipnicy Murowanej wisi nawet tablica po japońsku, bo turyści z Japonii przyjeżdżają tu specjalnie. To nie jedna atrakcja, lecz sieć, z której układa się wycieczki na weekend albo na cały urlop.

Historia szlaku

Szlak powstał w 2001 roku z inicjatywy województwa małopolskiego, a w kolejnych latach dołączyły do niego sąsiednie regiony – śląskie, podkarpackie i świętokrzyskie. W latach 2001–2003 wszystkie obiekty oznakowano tablicami, a dojazd do nich znakami drogowymi; oznakowanie odświeżono w 2008 roku. W 2013 roku szlak otrzymał Złoty Certyfikat Polskiej Organizacji Turystycznej dla najlepszego produktu turystycznego. Od 2007 roku w wybranych obiektach odbywa się cykl koncertów „Muzyka Zaklęta w Drewnie”.

Cztery trasy

Małopolski odcinek podzielono na cztery trasy:

• Kraków i okolice – m.in. skansen w Dobczycach, kościółek św. Bartłomieja w Mogile i „kaplica na wodzie” w Ojcowskim Parku Narodowym, przebudowana z dawnych łazienek zdrojowych i wsparta na filarach w nurcie potoku.
• Tarnów i okolice – m.in. Lipnica Murowana z kościołem św. Leonarda i dom Wincentego Witosa w Wierzchosławicach.
• Orawa, Podhale, Spisz i Pieniny – m.in. kościół w Dębnie, Chochołów z drewnianą zabudową i Zagroda Sołtysów w Jurgowie.
• Nowy Sącz i Gorlice – m.in. barokowy dwór w Laskowej, liczne drewniane cerkwie i Krynica-Zdrój z Muzeum Nikifora, malarza-prymitywisty.

Osiem obiektów UNESCO

• Kościoły: Binarowa, Dębno, Lipnica Murowana i Sękowa – wpisane na listę w 2003 roku.
• Cerkwie greckokatolickie: Brunary Wyżne, Kwiatoń, Owczary i Powroźnik.

Gotycki kościół św. Michała Archanioła w Dębnie pochodzi z XV wieku; od drogi widać jego gontowy dach, wieżę i drewniane ogrodzenie nakryte daszkiem.

Ciekawostki

W 2008 roku szlak odwiedziło około 80 tysięcy turystów. W niektóre wakacje ponad 50 obiektów można było zwiedzać bezpłatnie z przewodnikiem w piątki, soboty i niedziele, a w innych sezonach otwierano dla turystów około 80 kościołów, kapliczek i dworów, zwykle zamkniętych. Wielu przewodników mówi w obcych językach.

Tripto podpowiada

Nie próbuj objechać całego szlaku – wybierz jedną trasę i dwa, trzy obiekty dziennie. Wiele kościołów i cerkwi jest na co dzień zamkniętych, więc przed wyjazdem sprawdź, czy w danym sezonie działa program wakacyjnego udostępniania, albo umów zwiedzanie telefonicznie. Najwięcej otwartych drzwi i koncertów jest latem, w weekendy.