Jezioro Czorsztyńskie

Na jednym brzegu ruiny zamku Czorsztyn, na drugim Zamek Dunajec w Niedzicy, a między nimi woda, która jeszcze w latach 90. była doliną z wsiami i polami. Jezioro Czorsztyńskie to sztuczny zbiornik na Dunajcu, wciśnięty między Pieniny a Gorce, z Tatrami widocznymi przy dobrej pogodzie na horyzoncie. Przyjeżdża się tu na rejs między zamkami, rowerową pętlę i plaże — ale warto znać historię, która leży na dnie.

Zapora w Niedzicy

Decyzję o budowie zespołu zbiorników na Dunajcu podjęto w 1964 roku, prace ruszyły pod koniec lat 60., a całą inwestycję zakończono w 1997 roku. Ziemna zapora w Niedzicy ma 404 m długości i około 56 m wysokości (część źródeł podaje niemal 60 m). Jezioro ma 9 km długości, przy normalnym poziomie zajmuje około 10,5 km², a jego linia brzegowa liczy blisko 30 km. Przy zaporze głębokość sięga około 50 m. Poniżej działa mniejsze Jezioro Sromowskie, które wyrównuje przepływ Dunajca.

Prąd i ochrona przed powodzią

Najważniejszym zadaniem zbiornika jest ochrona doliny Dunajca przed wezbraniami. Egzamin zdał niemal od razu: podczas powodzi w lipcu 1997 roku dopływ do jeziora szacowano na prawie 1400 m³/s, a odpływ udało się utrzymać na poziomie około 600 m³/s. Przy zaporze pracuje elektrownia szczytowo-pompowa o mocy 90,5 MW, która wytwarza około 140 GWh energii rocznie. Blisko połowa tej energii pochodzi z wody przepompowanej z powrotem z dolnego zbiornika.

Wieś pod wodą

Budowa zmieniła mapę okolicy. Pod wodą znalazły się dawne Maniowy — mieszkańców przesiedlono na wyżej położone tereny, a część zabytkowych budynków przeniesiono do skansenu Osada Czorsztyn w Kluszkowcach. Gdy poziom wody mocno spada, odsłaniają się fundamenty domów i dawne drogi; tak było m.in. w lutym 2025 roku. To jeden z najbardziej poruszających widoków w Pieninach, choć nie da się go zaplanować.

Co robić nad jeziorem

• Rejs statkiem z przystani w Niedzicy-Zamku — w sezonie od maja do października, około 50 minut na wodzie z widokiem na oba zamki.
• VeloDunajec i rowerowa pętla wokół jeziora — po drodze kładka, punkty widokowe i zapora w Niedzicy.
• Zamki: ruiny w Czorsztynie, położone w Pienińskim Parku Narodowym, i Zamek Dunajec w Niedzicy z muzeum.
• Ptasia Wyspa — sztuczna wysepka usypana jako miejsce lęgowe dla ptaków wodnych.
• Góra Wdżar w Kluszkowcach, wulkanicznego pochodzenia, z ośrodkiem narciarskim zimą i zjeżdżalnią latem.

Tripto podpowiada

Na pół dnia wystarczy rejs i zwiedzanie jednego zamku, na cały dzień dołóż rower lub spacer po zaporze. Dobrymi bazami są Niedzica, Falsztyn, Frydman, Kluszkowce i Czorsztyn. W lipcu i sierpniu przy zamkach i przystani robi się tłoczno, więc najlepiej przyjechać rano. Woda w górskim zbiorniku bywa chłodna nawet latem, a kąpać się warto tylko w wyznaczonych miejscach. Rozkład rejsów i ceny sprawdź u przewoźnika przed wyjazdem, bo zmieniają się z sezonu na sezon.