Zamek Czorsztyn

Zamek Czorsztyn to romantyczne ruiny królewskiej warowni na Zamkowej Górze, około 50 metrów nad Jeziorem Czorsztyńskim w Pieninach. Przez stulecia polski zamek pilnował granicy z Węgrami i traktu wzdłuż Dunajca, a naprzeciwko, na drugim brzegu, stał węgierski Zamek Dunajec w Niedzicy. Dziś ruinami opiekuje się Pieniński Park Narodowy, a z tarasów zamku górnego roztacza się jedna z najpiękniejszych panoram regionu: jezioro, Pieniny Spiskie i — przy dobrej pogodzie — Tatry.

Historia zamku w Czorsztynie

Początki warowni sięgają XIII wieku, kiedy na wzgórzu stały drewniano-ziemne umocnienia. W połowie XIV wieku zamek był już własnością królewską, a Kazimierz Wielki rozbudował go w kamieniu. Od XV wieku Czorsztyn był siedzibą starostów i wygodnym postojem dla władców jadących na Węgry — w 1440 roku zatrzymał się tu na dwa dni Władysław Warneńczyk.

Najbardziej burzliwy rozdział to XVII wiek. W latach 1616–1643 starostą był Jan Baranowski, fundator czterokondygnacyjnej baszty, która nosi dziś jego imię. 14 czerwca 1651 roku zamek opanował Aleksander Kostka-Napierski, przywódca powstania chłopskiego na Podhalu; wojska królewskie odbiły warownię po około dziesięciu dniach. Jesienią 1655 roku, w czasie potopu szwedzkiego, schronił się tu król Jan Kazimierz.

Upadek przyszedł nagle: w 1790 roku piorun wywołał pożar, który strawił dachy, a starosta ich nie odbudował. W 1819 roku dobra kupili Drohojowscy. Już w 1921 roku ruiny objęto ochroną jako rezerwat przyrody, a od 1996 roku należą do Pienińskiego Parku Narodowego. Czorsztyn zainspirował też romantyków — w 1819 roku wystawiono operę Karola Kurpińskiego „Zamek na Czorsztynie”.

Co zobaczyć na zamku

Trasa prowadzi od zamku dolnego przez średni do górnego. Po drodze warto zwrócić uwagę na:

• basztę Baranowskiego z wystawą reprodukcji dawnych pocztówek,
• ekspozycję o dziejach zamku i starostwa w dawnej kuchni zamku górnego oraz lapidarium z kamiennymi detalami,
• tzw. Zieleniec i mury zamku średniego,
• tarasy widokowe zamku górnego z panoramą Jeziora Czorsztyńskiego, Zamku Dunajec w Niedzicy, Pienin Spiskich i Tatr.

Ruiny są też ostoją przyrody: przy ścieżce rośnie endemiczny pszonak pieniński, a latem można wypatrzyć motyla niepylaka apollo.

Jak zwiedzać i ile czasu zaplanować

Na spokojny spacer po ruinach z tarasami i wystawami wystarczy zwykle godzina do półtorej. Park nie oprowadza po zamku — zwiedza się indywidualnie, korzystając z tablic informacyjnych. Podejście z parkingu jest krótkie, ale miejscami strome i po schodach, dlatego z wózkiem dziecięcym będzie trudno. Dla dzieci to dobry „prawdziwy zamek” na krótką wycieczkę, zwłaszcza w połączeniu z rejsem po jeziorze lub wizytą w Niedzicy.

Godziny otwarcia i bilety (stan na październik 2026)

• 1 maja – 30 września: codziennie 9:00–18:00.
• 1 października – 30 kwietnia (także zima 2026/27): wtorek–niedziela 10:00–15:00, w poniedziałki nieczynne.
• Zamknięte 1 stycznia, 1 listopada, w Boże Narodzenie i Wielkanoc.
• Bilet normalny 12 zł, ulgowy 6 zł — tylko w kasie przy wejściu, bez rezerwacji.
• Bezpłatnie: dzieci do 7 lat i mieszkańcy gmin Czorsztyn, Krościenko nad Dunajcem, Łapsze Niżne i Szczawnica.

Zimą ścieżka na wzgórze bywa oblodzona — przydadzą się buty z dobrą podeszwą.

Dojazd i parking

Czorsztyn leży przy drodze wojewódzkiej nr 969 z Nowego Targu do Krościenka; z Krakowa jedzie się samochodem orientacyjnie około dwóch godzin. Pod zamkiem jest parking: zwiedzający ruiny mają pierwsze 90 minut bezpłatnie po okazaniu biletów do zamku (dla samochodu osobowego — dwóch biletów normalnych) i kwitu parkingowego.

W okolicy

Po drugiej stronie jeziora czeka Zamek Dunajec w Niedzicy z muzeum — oba zamki najlepiej zwiedzić tego samego dnia. Kilkanaście kilometrów dalej zaczyna się spływ przełomem Dunajca, a z Krościenka i Sromowiec prowadzą szlaki na Trzy Korony.