Kościół św. Stanisława we Frydmanie

Pod attyką wieży kościoła we Frydmanie wystają z muru drewniane belki – to wszystko, co zostało po strażniczym ganku, który spłonął w XVIII wieku. Świątynia pochodzi z przełomu XIII i XIV wieku i uchodzi za najstarszy zabytek architektury sakralnej Podtatrza. To kościół, w którym gotyk Spiszu miesza się z barokiem, a lokalna legenda każe wierzyć, że na mszy był tu król Jan III Sobieski wracający spod Wiednia.

Historia: Spisz pod węgierską koroną

Frydman wzmiankowano po raz pierwszy w 1320 roku; wieś należała do Berzewiczów i do 1918 roku leżała w granicach Królestwa Węgier, a od XVII wieku miała status miasteczka. Kościół wzniesiono z kamienia łamanego na pobliskiej Szubienicznej Górze. W latach 1587–1640 świątynią władali luteranie. Po gruntownych remontach w latach 1640–1642 i 1683 przyszedł pożar w 1708 roku; odbudowa trwała do połowy XVIII wieku, a wnętrze odnowiono w latach 1751–1757. W 1764 roku dobudowano kaplicę Matki Boskiej Karmelitańskiej. Kolejny pożar w 1783 roku strawił dachy i wieżę, a w latach 1971–1978 wzmocniono mury i attykę wieży.

Co zobaczyć

• Romańskie w formie okienko we wschodniej ścianie zakrystii i wczesnogotycką kamienną głowę na narożniku nawy nad nim – najstarsze elementy kościoła.
• Wczesnogotycki portal od południa i gotyckie maswerki w oknach.
• Wieżę z attyką z końca XVIII wieku i zabytkowym zegarem; pod nim drewniane kroksztyny po spalonej hurdycji, czyli ganku strażniczym.
• Ośmioboczną kaplicę Matki Boskiej od północy, z rokokowym ołtarzem o dwóch licach, dostępnym ze wszystkich stron.
• W ołtarzu głównym, za zasłoną obrazu, wyłożoną lustrami wnękę ze sceną zabójstwa św. Stanisława.

Ciekawostki

W 1760 roku kościół otoczono murem z dwiema bramami i przechodnią dzwonnicą; największy dzwon nazywa się „Bratni”. Według tradycji parafia istniała już w 1073 roku, a według legendy w 1683 roku Jan III Sobieski słuchał tu mszy dziękczynnej, wracając przez Zamagurze spod Wiednia – żadne źródło historyczne tego nie potwierdza. We Frydmanie stoi też kasztel z lat 1585–1590, zbudowany przez Jerzego Horvatha Palocsaya, z piwnicami, w których do XIX wieku przechowywano wino sprowadzane z Węgier.

Tripto podpowiada

Na kościół z otoczeniem zarezerwuj 30–45 minut; fotografowanie jest dozwolone. Adres: ul. Kościelna 1. Świątynia leży przy trasie rowerowej wokół Jeziora Czorsztyńskiego, a przy brzegu zalewu we Frydmanie działa przystań z wypożyczalnią łódek i rowerków wodnych. Godzin otwarcia nie publikuje oficjalny portal, więc wnętrze najpewniej zobaczysz przy okazji nabożeństwa.