Ślężański Park Krajobrazowy

Podczas dwóch zlodowaceń skandynawskich samotna Ślęża sterczała ponad lądolodem jak wyspa — geolodzy nazywają taką górę nunatakiem, a rumowiska gabra na jej stokach są pamiątką po tamtych czasach. Ślężański Park Krajobrazowy, utworzony w 1988 roku, chroni ten wyjątkowy masyw na Przedgórzu Sudeckim, kilkanaście kilometrów od Wrocławia. To miejsce, w którym geologia, przyroda i dawne kulty spotykają się na kilkudziesięciu kilometrach kwadratowych lasów i skałek.

Park w liczbach

Park zajmuje 8190 ha, a jego otulina kolejne 7450 ha. W granicach leżą Masyw Ślęży z Radunią, Wzgórzami Oleszeńskimi i Wzgórzami Kiełczyńskimi oraz samotna Jańska Góra. Najwyższym punktem jest Ślęża (718 m n.p.m.), zarazem najwyższy szczyt całego Przedgórza Sudeckiego, a najniższym dolina Sulistrowickiego Potoku koło Świątnik (150 m n.p.m.). Lasy pokrywają ok. 5500 ha, czyli 67 proc. powierzchni parku, natomiast w otulinie dominują pola uprawne. Teren leży w sześciu gminach: Sobótka, Jordanów Śląski, Dzierżoniów, Łagiewniki, Marcinowice i Świdnica.

Skały z wnętrza Ziemi

Masyw Ślęży to podręcznikowy ofiolit — fragment dawnej skorupy oceanicznej, uznawany przez Dolnośląski Zespół Parków Krajobrazowych za najlepiej wykształcony w tej części Europy. Szczyt Ślęży buduje twarde gabro, północno-zachodnie stoki to granity masywu Strzegom–Sobótka, a łuk Raduni i Wzgórz Kiełczyńskich tworzą serpentynity z żyłkami magnezytu, chalcedonu i opalu; sporadycznie trafia się tu nawet nefryt. Na zboczach Ślęży naliczono ponad 100 źródeł i wypływów — dawniej traktowanych jako kultowe, dziś cenionych jako źródła wody pitnej.

Rezerwaty i rzadkie gatunki

Najcenniejsze fragmenty chronią trzy rezerwaty przyrody: Góra Ślęża, Góra Radunia i Łąka Sulistrowicka. Do tego dochodzi zespół przyrodniczo-krajobrazowy „Skalna”, seria użytków ekologicznych „Paprocie serpentynitowe w Masywie Ślęży” na 10 stanowiskach oraz rezerwat archeologiczny w Będkowicach. We florze jest 25 gatunków chronionych całkowicie i 10 częściowo, m.in. lilia złotogłów, kosaciec syberyjski, goździk pyszny i goryczka wąskolistna; aż jedna trzecia mchów to gatunki górskie. Fauna przypomina sudecką, choć jest zubożona — przyrodnicy mówią tu o wyraźnym „efekcie wyspowym”.

Na co zwrócić uwagę

• Serpentynitowe skałki na Raduni i Wzgórzach Kiełczyńskich — zielonkawa skała, na której rosną rzadkie paprocie.
• Gołoborza z gabra na stokach Ślęży, ślad epoki lodowcowej.
• Grodzisko w Będkowicach, cel szlaków archeologicznych.
• Zbiornik w Sulistrowiczkach, zbudowany w latach 70. XX wieku na Sulistrowickim Potoku.
• 21 pomników przyrody, w tym 14 dębów szypułkowych i miłorząb.

Tripto podpowiada

Najwygodniejszą bazą jest Sobótka z dworcem kolejowym, skąd szlaki prowadzą na Ślężę. Park ma 5 szlaków turystycznych, 5 tras długodystansowych i 3 ścieżki dydaktyczne, a także dwa szlaki archeologiczne: krótszy, Sobótka–Będkowice, zajmuje ok. 1 godz. 50 min, dłuższa pętla przez Wieżycę, Strzegomiany, Będkowice, Ślężę i Skalną ok. 4 godz. 30 min. Na samo wejście na Ślężę i powrót zaplanuj pół dnia. Wiosną i na początku lata najłatwiej zobaczyć kwitnące rośliny chronione; pamiętaj, że w rezerwatach obowiązuje zakaz schodzenia ze szlaków.