Pałac Górka w Sobótce

Neorenesansowy „zamek” w Sobótce-Górce u stóp Ślęży kryje w środku coś znacznie starszego niż XIX-wieczne wieżyczki: średniowieczną kaplicę i kościół dawnego klasztoru kanoników regularnych św. Augustyna. To jedno z najstarszych miejsc kościelnych na Dolnym Śląsku, związane z możnowładcą Piotrem Włostowicem i z porwaniem biskupa wrocławskiego w XIII wieku. Pałac stoi w zachodniej części Sobótki, na skraju Ślężańskiego Parku Krajobrazowego.

Historia: od klasztoru do zamku

Kanonicy regularni sprowadzeni do Sobótki w XII wieku za sprawą Piotra Włostowica założyli tu swój pierwszy ośrodek; już w 1149 roku główny konwent przeniósł się do Wrocławia, na Piasek, a w Górce pozostało probostwo. Wieś pojawia się w dokumentach księcia Henryka Brodatego z 1204 i 1208 roku, a w 1250 roku papież Innocenty IV wspomina konsekrację nowego kościoła. W 1256 roku książę Bolesław Łysy (Rogatka) napadł na Górkę i uwięził biskupa wrocławskiego Tomasza I.

Probostwo zniszczyli husyci w 1428 i 1435 roku. W latach 1524–1553 do kaplicy dobudowano część mieszkalną z wieżą, a w 1589 roku kościół ponownie konsekrowano. Po kolejnych zniszczeniach w czasie wojny trzydziestoletniej i po sekularyzacji dóbr kościelnych w Prusach w 1810 roku zabudowania (poza kościołem) kupił w 1812 roku Ernst von Lüttwitz. W 1885 roku majątek nabył Eugen von Kulmiz, który w latach 1886–1891 przebudował go w neorenesansowy zamek według projektu wrocławskiego architekta Wilhelma Rheniusa.

Co zobaczyć

• Bryłę od południa – fasadę z łamanego granitu z dodatkiem cegły, częściowo otynkowaną.
• Dawny XV-wieczny kościół we wschodniej części założenia, wieżę z lat 1524–1553 w części środkowej i dawny budynek gospodarczy z ok. 1558 roku na zachodzie.
• Dwa kamienne lwy przy wejściu – zabytkowe granitowe rzeźby, wspominane już w opisach sprzed 1900 roku.
• Zabudowania towarzyszące: budynek bramny, oficynę, wozownię, dawny browar z połowy XIX wieku i park.

Ciekawostki

W 1320 roku opat Henryk Calvus uwięził w kościele swojego poprzednika, opata Filipa, razem z kapelanem – Górka nie miała szczęścia do spokojnych czasów. Podczas prac archeologicznych prowadzonych od 2002 roku w pobliżu średniowiecznej kaplicy natrafiono na fundamenty wieży i murów, co może wskazywać, że w średniowieczu stał tu także zamek. W kościele odkryto malowidła na sklepieniu, a wnętrze kryje epitafium proboszcza Walentego Äschiusa, który rozbudowywał klasztor w XVI wieku. W 1932 roku parafię przeniesiono do nowego kościoła, a stary zamieniono na magazyn.

Tripto podpowiada

Na przełomie XX i XXI wieku działał tu hotel z restauracją, a od 2013 roku prowadzono remont. Możliwość wejścia do środka sprawdź przed wizytą; przygotuj się na oglądanie bryły z zewnątrz, z drogi publicznej. Na samo obejrzenie wystarczy 20–30 minut. Wizytę łatwo połączyć z wejściem na Ślężę oraz z Muzeum Ślężańskim w centrum Sobótki, mieszczącym się w budynku dawnego szpitala augustianów z 1568 roku.