Sanktuarium w Ludźmierzu

Podczas koronacji w 1963 roku z ręki figury Matki Bożej wysunęło się berło, a złapał je młody biskup Karol Wojtyła. Po latach wielu widziało w tym zapowiedź jego wyboru na papieża. Ludźmierz, najstarsza parafia na Podhalu, od wieków przyciąga górali do figury nazywanej Gaździną Podhala – to drugi po Kalwarii Zebrzydowskiej ośrodek pielgrzymkowy archidiecezji krakowskiej.

Historia: od Gryfitów do bazyliki

Dzieje Ludźmierza zaczynają się w 1234 roku, gdy wojewoda krakowski Teodor z rodu Gryfitów otrzymał prawo zakładania osad na Podhalu i rozpoczął tu budowę modrzewiowego kościoła. Sprowadził też cystersów, którzy wznieśli obok drewniany klasztor, ale już około 1245 roku przenieśli się do Szczyrzyca – prawdopodobnie z powodu najazdów i napadów zbójeckich. Parafią kierowali jednak aż do 1824 roku. Obecną neogotycką świątynię zbudowano w latach 1869–1877 na miejscu rozebranego drewnianego kościoła, a w 2001 roku otrzymała tytuł bazyliki mniejszej.

Gaździna Podhala

Drewniana figura Matki Bożej z Dzieciątkiem trafiła do kościoła około 1400 roku; nie znamy ani jej twórcy, ani fundatora. Ma około 125 cm wysokości i stoi w rokokowym ołtarzu głównym przeniesionym ze starego kościoła. Według legendy węgierski kupiec jadący z winem na jarmark w Nowym Targu ugrzązł nocą na ludźmierskich bagnach. Gdy zaczął się modlić, ukazała mu się świetlista postać kobiety, która wyprowadziła go na trakt i doprowadziła pod kościół, a w miejscu, gdzie uklęknął, wytrysnęło źródło. W podzięce kupiec ufundował figurę podobną do tej, którą zobaczył.

Co zobaczyć

• Figurę Matki Bożej Ludźmierskiej w ołtarzu głównym bazyliki.
• Źródełko z repliką figury przy wejściu do sanktuarium – wodzie także przypisuje się cudowne właściwości.
• Ogród Różańcowy upamiętniający wizytę Jana Pawła II w 1997 roku, z naturalnej wielkości rzeźbą klęczącego papieża – to rzadkie przedstawienie wśród jego pomników.
• Organy o 26 głosach, sprowadzone z kościoła św. Jana w Oldenburgu w Holsztynie.

Ciekawostki

Koronacji figury dokonał 15 sierpnia 1963 roku prymas Stefan Wyszyński, a Karol Wojtyła był wtedy biskupem w Krakowie. Gdy berło wysunęło się z ręki figury, biskup zdążył je pochwycić, zanim upadło – zdarzenie po 1978 roku zaczęto odczytywać jako proroctwo. Kopie ludźmierskiej figury trafiły m.in. do Betlejem i Chicago. Tradycję górskich pielgrzymek do Ludźmierza opisał Władysław Orkan w powieści „W roztokach”, a „Nieszpory ludźmierskie” Jana Kantego Pawluśkiewicza reprezentowały polską kulturę na Expo 98 w Lizbonie.

Tripto podpowiada

Największe uroczystości odbywają się 15 sierpnia, w święto Wniebowzięcia, i w pierwszą niedzielę września, gdy górale obchodzą dożynki ku czci Matki Bożej Siewnej – wtedy zobaczysz stroje regionalne, ale też tłumy i zajęte parkingi. Na spokojne zwiedzanie bazyliki, ogrodu i źródełka wystarczy 45–60 minut, najlepiej poza godzinami mszy. Ludźmierz leży kilka kilometrów od Nowego Targu, więc łatwo zajrzeć tu w drodze do Zakopanego. Pamiętaj, że to czynne sanktuarium: w trakcie nabożeństw nie chodź po kościele.