Kościół św. Katarzyny w Nowym Targu

We wnętrzu kościoła św. Katarzyny wisi łacińska inskrypcja „Fundata a Casimiro Magno Anno Domini 1346” – ufundowany przez Kazimierza Wielkiego w roku 1346. Z tamtych czasów przetrwało murowane prezbiterium i kamienne kropielnice przy wejściach, choć resztę świątyni wielokrotnie trawiły pożary. Nowotarżanie nazywają go „starym kościołem” w odróżnieniu od „nowego” kościoła Najświętszego Serca Pana Jezusa; przyciąga barokową bramą-dzwonnicą i gotyckim obrazem Matki Boskiej z gruszką.

Historia: królewska fundacja i kolejne pożary

Na miejscu obecnego kościoła stała już drewniana świątynia erygowana w 1327 roku. Podczas ponownej lokacji Nowego Targu na prawie magdeburskim w 1346 roku Kazimierz Wielki ufundował nowy kościół pod wezwaniem patronki miasta, św. Katarzyny Aleksandryjskiej. Murowane było tylko prezbiterium, a reszta budynku – drewniana. W 1493 roku przywilej Jana Olbrachta potwierdził uposażenie parafii.

Wielki pożar w 1601 roku strawił niemal całe miasto; z kościoła ocalały prezbiterium i zakrystia. Na początku XVII wieku świątynię odbudowano jako murowaną, z nową nawą i wieżą nakrytą barokowym hełmem – na ścianie kościoła widnieje data 1606. W 1634 roku mieszczanie dobudowali kaplicę Matki Bożej Różańcowej. Kościół płonął jeszcze m.in. w czasie potopu szwedzkiego w 1656 roku i w XVIII wieku, a w 1701 roku powstała charakterystyczna barokowa brama-dzwonnica.

Co zobaczyć

• Obraz „Matki Boskiej z gruszką” w prezbiterium nad wejściem do zakrystii – najpewniej z XV wieku, ze szkoły małopolskiej. Kwiat gruszy był w średniowieczu znakiem czystości i symbolem Maryi. Obraz przeniesiono tu dla bezpieczeństwa z drewnianego kościoła św. Anny.
• Bramę-dzwonnicę w murze otaczającym kościół, z rzeźbioną sceną Ukrzyżowania z Matką Boską i św. Janem.
• Niszę na zewnętrznej ścianie z figurami Chrystusa i dwóch łotrów.
• Fragmenty sgraffitowego fryzu o motywach podhalańskich pod dachem.
• Obraz św. Katarzyny w ołtarzu głównym, namalowany w 1892 roku przez Władysława Rossowskiego jako kopia wcześniejszego, zniszczonego wizerunku.

Tripto podpowiada

Kościół jest udostępniony do zwiedzania, a latem odbywają się w nim koncerty organowe – grają organy firmy E. Weyland sprowadzone z Niemiec w 2004 roku. To czynna świątynia parafialna, więc w czasie mszy zwiedzanie nie jest możliwe. Na wnętrze i obejście muru wystarczy 20–30 minut. Warto połączyć wizytę z rynkiem o powierzchni ponad 1,5 ha, gdzie w ratuszu działa Muzeum Podhalańskie, oraz z drewnianym kościołem św. Anny z XV wieku na cmentarzu, gdzie wisi replika obrazu św. Anny – oryginał znajduje się właśnie u św. Katarzyny.