Rynek w Oświęcimiu

Rynek w Oświęcimiu (Rynek Główny) to serce starego miasta — kwadratowy plac z XIX-wiecznymi kamienicami, neogotyckim dawnym ratuszem i reliktami pierwszego ratusza wyeksponowanymi pod szkłem. Po rewitalizacji zakończonej w 2014 roku stał się miejscem spacerów, kawiarni i miejskich wydarzeń. Warto tu zajrzeć, by zobaczyć, że Oświęcim to nie tylko symbol tragedii II wojny światowej, ale też jedno z najstarszych miast Małopolski z bogatą, wielokulturową historią.

Historia rynku

Plac wytyczono jako główny plac handlowy miasta; według opracowania miejskiego obecny kształt nadano mu w połowie XVI wieku. Pierwotnie otaczała go drewniana zabudowa, a pośrodku stanął piętrowy, murowany ratusz z zegarem. Rynek wraz z całym układem urbanistycznym starego miasta jest wpisany do rejestru zabytków. Pożary wielokrotnie niszczyły miasto — ratusz spłonął całkowicie w 1863 roku, a w drugiej połowie XIX wieku pierzeje odbudowano jako murowane kamienice.

W 1966 roku na środku placu, na niemieckim schronie przeciwlotniczym z czasów wojny, postawiono pawilon handlowy „Tęcza”. Jego rozbiórka w listopadzie 2009 roku otworzyła drogę do rewitalizacji, zakończonej w maju 2014 roku kosztem ok. 7,6 mln zł. Plac zyskał rekonstrukcję studni, iluminacje, podświetlaną fontannę w części północno-wschodniej oraz przeszklenia nad zachowanymi piwnicami XVI-wiecznego ratusza; zarys dawnego schronu oznaczono w nawierzchni. Wiosną 2026 roku miasto rozpoczęło wymianę uciążliwych otoczaków na płyty granitowe i nowe oświetlenie (ok. 1,7 mln zł).

Dawny ratusz i Muzeum Ratusz

Nowy ratusz w pierzei południowej (Rynek Główny 2) zbudowano w latach 1874–1875 w stylu neogotyckim; rada miejska wprowadziła się do niego 1 listopada 1875 roku. Codziennie w południe z ratusza rozbrzmiewa hejnał Oświęcimia skomponowany przez Aleksandra Orłowskiego. Po remoncie w latach 2013–2017 budynek od lipca 2018 roku mieści oddział Muzeum Zamek — interaktywną wystawę o dziejach miasta, z celami więziennymi, salą o epidemiach i pożarach oraz samochodem Praga Baby z 1936 roku montowanym w Oświęcimiu.

Kamienice wokół rynku

• Nr 14 — kamienica z początku XIX wieku, dziś siedziba sądu rejonowego.
• Nr 11 — przebudowana w czasie II wojny światowej w stylu Heimatstil; na przełomie XIX i XX wieku działał tu hotel „Herz”, w którym gościł Józef Piłsudski.
• Nr 8 — zabytkowa kamienica z oficyną.

Jak zwiedzać

Na sam rynek wystarczy pół godziny: obejdź pierzeje, zajrzyj w przeszklenia nad piwnicami starego ratusza i znajdź w nawierzchni zarys dawnego schronu. Z Muzeum Ratusz zaplanuj 1–1,5 godziny. Jeśli przyjeżdżasz do Oświęcimia na zwiedzanie Miejsca Pamięci, rynek jest dobrym miejscem na posiłek i chwilę wytchnienia — w kamienicach działają kawiarnie i restauracje.

Informacje praktyczne (stan na październik 2026)

• Rynek jest dostępny całą dobę i bezpłatnie.
• Muzeum Ratusz (październik–maj): wtorek–czwartek i niedziela 10:00–16:00, piątek 10:00–15:00, poniedziałek i sobota nieczynne; od czerwca do września wt–nd 10:00–18:00. Ostatnie wejście godzinę przed zamknięciem.
• Bilety: 12 zł normalny, 8 zł ulgowy, rodzinny 30 zł; we wtorki wstęp bezpłatny dla turystów indywidualnych. Bilet łączony z Zamkiem i wieżą: 25/16 zł.
• Informacja turystyczna: ul. Wyzwolenia 1.

W okolicy

Kilka minut spacerem od rynku stoi Zamek z muzeum i wieżą widokową, a obok — Park Pamięci Wielkiej Synagogi i Centrum Żydowskie. Do Państwowego Muzeum Auschwitz-Birkenau jest ok. 3 km.