Kościół Wniebowzięcia NMP w Oświęcimiu

Najstarszy kościół Oświęcimia stoi na północ od rynku, a jego wysoka wieża zegarowa wyznacza sylwetkę starego miasta – dobrze ją widać m.in. przy wjeździe na most od zachodu. Kościół Wniebowzięcia NMP to miejsce, w którym splatają się dzieje książąt oświęcimskich, kolejnych pożarów miasta i XIX-wiecznej mody na gotyk. W środku zachowały się dwa portale z datą 1529, marmurowa chrzcielnica z 1613 roku i barokowy obraz pędzla Tomasza Dolabelli.

Historia: świątynia, która wciąż wracała

Parafię w Oświęcimiu założono w XIII wieku. Według regionalnego portalu turystycznego Małopolski pierwszą drewnianą świątynię przygrodową z przełomu XII i XIII wieku spalili Tatarzy w 1241 roku, a nowy kościół wzniesiono w latach 1325–1327. Około 1417 roku książę oświęcimski Kazimierz zbudował świątynię murowaną, gotycką – istnienie murowanego kościoła potwierdza też Jan Długosz. Kościół płonął w pożarach miasta w latach 1470, 1503 i 1656. W latach 1520–1530 przebudowano go w stylu renesansowym, a w 1681 roku powiększono. Po kolejnych pożarach w 1863 i 1881 roku odbudowano go, przywracając mu gotycki charakter; wieżę ostatecznie wzniesiono w latach 1863–1877.

Co zobaczyć

• Dwa gotycko-renesansowe portale – z kruchty do nawy północnej i z prezbiterium do zakrystii; ten drugi nosi datę 1529.
• Późnobarokowy ołtarz główny z 1. ćwierci XVIII wieku z figurami świętych Piotra i Pawła oraz czterech aniołów.
• Marmurową chrzcielnicę z 1613 roku z metalową pokrywą.
• Obraz świętych Jacka i Dominika z XVII wieku pędzla Tomasza Dolabelli.
• Epitafia – najstarsze, wczesnobarokowe z marmuru, z 1681 roku, pozostałe klasycystyczne z XIX wieku.
• Halowe, trójnawowe wnętrze ze sklepieniami kolebkowymi z lunetami i stiukowymi listwami, a w kaplicy od północy – miejsce poświęcone św. Maksymilianowi Kolbemu.

Ciekawostki

Miejscowe podania mówią o podziemnych korytarzach łączących kościół z pobliskim klasztorem i biegnących pod starym miastem; legenda głosi też, że w kryptach spoczywają zakonnicy i książęta oświęcimscy. Ciemniejsza karta to czasy II wojny światowej: plebanię przy kościele zajęło na swoją siedzibę Gestapo, a po wojnie mieścił się w niej Powiatowy Urząd Bezpieczeństwa Publicznego. Polichromię na przełomie XIX i XX wieku wykonał Ludwik Stankiewicz.

Tripto podpowiada

To czynny kościół parafialny – wnętrze najlepiej oglądać poza mszami. Na spokojne obejrzenie portali, chrzcielnicy i ołtarzy wystarczy 30 minut. Kościół leży kilka kroków od Rynku Głównego, więc łatwo połączyć go ze spacerem po starym mieście i wizytą pod zamkiem.