Obóz Auschwitz

Auschwitz I w Oświęcimiu to pierwsza i najstarsza część niemieckiego nazistowskiego obozu koncentracyjnego i zagłady Auschwitz-Birkenau, a dziś główna część Państwowego Muzeum Auschwitz-Birkenau. W ceglanych blokach dawnego obozu macierzystego znajdują się ekspozycje dokumentujące losy więźniów i zbrodnię popełnioną na ponad milionie ludzi. To Miejsce Pamięci wpisane na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO – odwiedziny wymagają przygotowania, rezerwacji i skupienia.

Historia obozu Auschwitz I

Po zajęciu Oświęcimia Niemcy przemianowali miasto na Auschwitz i w 1940 roku utworzyli obóz koncentracyjny w zabudowaniach przedwojennych koszar wojska polskiego. 14 czerwca 1940 roku przywieziono tu pierwszy masowy transport – 728 polskich więźniów politycznych z Tarnowa. Początkowo obóz był miejscem więzienia i wyniszczania Polaków, później trafiali tu więźniowie wielu narodowości. W piwnicach bloku 11 jesienią 1941 roku Niemcy po raz pierwszy użyli Cyklonu B do zabijania ludzi – ofiarami byli jeńcy radzieccy i chorzy więźniowie.

Od 1942 roku kompleks Auschwitz stał się największym ośrodkiem zagłady Żydów w okupowanej Europie; masowe zabijanie odbywało się przede wszystkim w pobliskim Auschwitz II-Birkenau. Według ustaleń historyków Muzeum w całym kompleksie zginęło co najmniej 1,1 miliona osób, z czego około miliona stanowili Żydzi. Wśród ofiar byli także Polacy, Romowie i Sinti, jeńcy radzieccy oraz więźniowie innych narodowości. Armia Czerwona dotarła do obozu 27 stycznia 1945 roku – ta data jest dziś Międzynarodowym Dniem Pamięci o Ofiarach Holokaustu.

Muzeum powstało na mocy ustawy z 2 lipca 1947 roku. W 1979 roku teren byłego obozu wpisano na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO; od 2007 roku wpis nosi nazwę „Auschwitz-Birkenau. Niemiecki nazistowski obóz koncentracyjny i zagłady (1940–1945)”. W 2025 roku Miejsce Pamięci odwiedziło około 1,95 mln osób.

Co obejmuje zwiedzanie Auschwitz I

Trasa zaczyna się przy bramie z napisem „Arbeit macht frei”, wykonanym w obozowym warsztacie. Na terenie dawnego obozu macierzystego znajdują się m.in.:

• bloki z wystawą główną – dokumenty, fotografie i przedmioty po ofiarach (walizki, buty, okulary, naczynia), pokazujące mechanizm deportacji i zagłady;
• blok 11 i dziedziniec ze Ścianą Straceń – miejsce egzekucji; dziedziniec jest strefą ciszy, a w piwnicach bloku obowiązuje zakaz fotografowania;
• krematorium I z komorą gazową, częściowo zrekonstruowaną po wojnie;
• wystawy narodowe przygotowane przez państwa, z których pochodziły ofiary, oraz wystawa „Shoah” z Księgą Imion.

Muzeum informuje, że część wystawy w bloku 5 oraz wystawa w bloku 14 są obecnie niedostępne; niektóre obiekty mogą być czasowo wyłączone z powodu prac konserwatorskich.

Jak zaplanować wizytę

Karta wstępu. Wstęp na teren Miejsca Pamięci jest bezpłatny, ale każdy odwiedzający potrzebuje imiennej karty wstępu. Od 1 marca 2026 roku karty są dostępne wyłącznie online na stronie visit.auschwitz.org – przy wejściu nie ma kasy. Rezerwacja otwiera się codziennie o 12:00 na 90 dni naprzód, a bezpłatne karty na zwiedzanie bez edukatora wydawane są najpóźniej 7 dni przed wizytą lub do wyczerpania miejsc. Karty indywidualne nie podlegają zmianie ani zwrotowi; przy wejściu sprawdzany jest dokument tożsamości. Korzystaj tylko z oficjalnej strony – Muzeum ostrzega przed serwisami podszywającymi się pod nią.

Z edukatorem czy samodzielnie? Regulamin obowiązujący od 1 lipca 2026 roku przewiduje, że w godzinach największego ruchu wejście na teren obu części jest możliwe tylko z edukatorem Muzeum. W październiku dotyczy to godzin 7:30–16:00, w listopadzie i styczniu 7:30–14:00, w grudniu 7:30–13:00. Zwiedzanie ogólne z edukatorem trwa około 3,5 godziny (po ok. 90 minut na Auschwitz I i Birkenau) i jest prowadzone w wielu językach. Indywidualna karta na zwiedzanie z edukatorem kosztuje 140 zł (po polsku) lub 150 zł (w innym języku), ulgowa 130/140 zł (cennik od 2 stycznia 2026). Na teren Muzeum nie wolno wnosić własnych audioprzewodników ani nagłośnienia.

Bezpieczeństwo i bagaż. Przyjdź co najmniej 30 minut przed wyznaczoną godziną. Bagaż może mieć maksymalnie 35 × 25 × 15 cm; większe torby zostaw w samochodzie lub w płatnej przechowalni przy Centrum Obsługi Odwiedzających. Obowiązuje kontrola, także rentgenowska.

Dla kogo i jak się zachować

Muzeum zaleca zwiedzanie osobom od 14. roku życia. Obowiązuje strój stosowny do charakteru miejsca, zakaz jedzenia, palenia, alkoholu i wprowadzania zwierząt (poza psami asystującymi). Wózków dziecięcych nie wolno wprowadzać do bloków. Osoby poruszające się na wózkach mogą zwiedzać parter budynków na trasie; osobom z orzeczeniem niepełnosprawności (z opiekunem) przysługuje wyjątek od obowiązku zwiedzania z edukatorem. W budynkach nie wolno używać lampy błyskowej ani statywu, a w bloku 4 (sala 5) i w piwnicach bloku 11 obowiązuje całkowity zakaz zdjęć. Nad terenem Muzeum obowiązuje strefa zakazu lotów dronów.

Godziny otwarcia i zima 2026/27

Muzeum jest czynne codziennie przez cały rok, z wyjątkiem 1 stycznia, 25 grudnia i Niedzieli Wielkanocnej. Godziny publikowane na auschwitz.org to godziny wejść; na terenie można pozostać 90 minut po ostatnim wejściu (stan na październik 2026):

• październik: wejścia 7:30–17:00, pobyt do 18:30;
• listopad i styczeń: wejścia 7:30–15:00, pobyt do 16:30;
• grudzień: wejścia 7:30–14:00, pobyt do 15:30;
• luty: wejścia 7:30–16:00, pobyt do 17:30.

Zimą dzień jest krótki, a zwiedzanie bez edukatora możliwe jest tylko w ostatniej godzinie wejść. Na drugą część trasy – rozległy, nieosłonięty teren Birkenau – zabierz ciepłe ubranie i wygodne buty; zimą Muzeum wyznacza ścieżki, z których nie wolno schodzić.

Dojazd i parking

Centrum Obsługi Odwiedzających mieści się przy ul. Więźniów Oświęcimia 55 w Oświęcimiu; tam jest bezpłatny parking Muzeum i przechowalnia bagażu. Oświęcim leży około 60 km na zachód od Krakowa; lotniska Kraków-Balice i Katowice-Pyrzowice są oddalone od Muzeum o około 50 km. Z Krakowa kursują bezpośrednie autobusy do parkingu Muzeum, a z Katowic autobusy i busy z przystankiem w pobliżu. Dworzec kolejowy Oświęcim znajduje się około 1,5–2 km od wejścia (lokalny autobus, taksówka lub spacer). Odległość do Birkenau to około 3 km.

W okolicy

Po wizycie w Miejscu Pamięci możesz poznać przedwojenny Oświęcim: Centrum Żydowskie z synagogą Chewra Lomdei Misznajot opowiada o społeczności, która stanowiła przed wojną większość mieszkańców miasta, a Muzeum Zamek przy sąsiednim wzgórzu przedstawia ponad 800 lat historii miasta.