Rynek w Jeleniej Górze

Rynek w Jeleniej Górze, oficjalnie plac Ratuszowy, to serce dawnego miasta kupców płóciennych — prostokątny plac otoczony kamienicami z podcieniami, z barokowo-klasycystycznym ratuszem pośrodku i fontanną Neptuna. Miasto lokowano przed 1281 rokiem, a jego starówka jest dobrym punktem startowym wycieczek w Karkonosze. Warto tu przyjść na kawę pod arkadami, spacer do bram i baszt dawnych murów i obejrzeć zabytki, które przetrwały burzliwy XX wiek.

Historia placu Ratuszowego

Jelenia Góra — po niemiecku Hirschberg — pojawia się w źródłach w 1281 roku, a polska tradycja wiąże założenie grodu z Bolesławem Krzywoustym. Bogactwo miasta przyniósł handel płótnem lnianym: w 1630 roku cesarz nadał kupcom przywilej wyłączności handlu tym towarem, a na rynku wyrosły okazałe kamienice z podcieniami.

Obecny ratusz zbudowano w latach 1744–1749 według projektu Christiana Gottlieba Hedemanna, w miejscu starszego, rozebranego w 1739 roku. To trzykondygnacyjny gmach z mansardowym dachem i wieżą zwieńczoną zegarem (uruchomionym w 1750 roku) i latarnią. Łacińskie inskrypcje na fasadzie przypominają książąt uznawanych za założycieli i dobroczyńców miasta. W piwnicach ratusza działała gospoda, która przynosiła miastu dochód. Ratusz przebudowano w 1924 roku i wyremontowano w latach 1957–1959; nadal mieści władze miasta.

W 1971 roku rozpoczęto wyburzanie większości zabytkowych kamienic przy rynku i ulicy Kopernika. Zachowano jedynie sześć dawnych fasad, a nowa zabudowa z lat 70. nawiązuje do dawnej formy — dlatego plac wygląda historycznie, choć wiele domów jest powojennych.

Co zobaczyć na rynku i w okolicy

• Ratusz z wieżą zegarową i XIX-wieczną fontanną z posągiem Neptuna i dwoma delfinami tuż obok.
• Podcienia wokół placu — z ogródkami kawiarnianymi w sezonie.
• Rzeźba „Jeleniogórski Szczudlarz” autorstwa Vahana Bego.
• Brama Wojanowska — jej wieża zawaliła się w 1480 roku; barokową bramę z 1756 roku przeniesiono w 1869 roku i przywrócono na dawne miejsce po renowacji w 1998 roku.
• Baszta Zamkowa — fragment murów obronnych; zawaliła się podczas remontu w 1550 roku, a obecną formę zyskała w 1584 roku.
• Kościół Łaski (1709–1718) — dawna świątynia ewangelicka mieszcząca ponad 4000 osób, z wieżą wysoką na 66 m (od 1957 roku katolicka) — oraz bazylika św. Erazma i Pankracego.
• Zabytkowy wagon tramwajowy przy jednej z uliczek — pamiątka po tramwajach kursujących w mieście w latach 1897–1969.

Na spacer po placu i najbliższej okolicy wystarczą 1–2 godziny. Tramwaje elektryczne dojeżdżały stąd m.in. do Cieplic i Sobieszowa; ostatni kurs odbył się 28 kwietnia 1969 roku.

Informacje praktyczne

Plac jest dostępny przez całą dobę i cały rok, bez opłat. Ratusz to siedziba urzędu miasta, a nie muzeum. Wnętrza kościołów zwiedza się poza nabożeństwami.

Dojazd i parking

Jelenia Góra leży ok. 110 km od Wrocławia — dojedziesz pociągiem lub samochodem w 1,5–2 godziny. Z dworca PKP do placu Ratuszowego dojdziesz pieszo w ok. 20 minut lub podjedziesz autobusem miejskim. W ścisłym centrum obowiązuje strefa płatnego parkowania; wygodnie zostawić auto na obrzeżach starówki.

Dla kogo i w okolicy

Rynek to dobry start zwiedzania dla każdego — jest płaski, choć wyłożony kostką, więc z wózkiem jedzie się nieco trudniej. Kilka minut stąd znajduje się Muzeum Karkonoskie z kolekcją szkła artystycznego, a w uzdrowiskowych Cieplicach — park zdrojowy i termy. Ruiny zamku Chojnik i Karkonosze są w zasięgu krótkiego dojazdu.