Pałac Schaffgotschów w Cieplicach

Schaffgotschowie przenieśli się do Cieplic w 1675 roku, gdy ich dawna siedziba, zamek Chojnik, spłonęła od uderzenia pioruna. Sto lat później pożar strawił także cieplicki dwór — i tak powstał pałac, którego fasada ma 81 metrów długości. Barokowo-klasycystyczna rezydencja zamyka Plac Piastowski w sercu uzdrowiska Cieplice, dziś dzielnicy Jeleniej Góry, i jest najokazalszym budynkiem tej części miasta.

Pałac z popiołów

Po pożarze z 1777 roku hrabia Johann Nepomuk Schaffgotsch polecił wznieść nową siedzibę rodu na miejscu renesansowego dworu i domu gościnnego, wykorzystując ich ocalałe relikty. Pałac budowano w latach 1784–1809 według projektu Johanna Georga Rudolfa, architekta pracującego dla Schaffgotschów i dla cystersów z Krzeszowa. Dekoracje fasady wykonali Augustin Wagner i kamieniarz Johann Pausenberger, a wnętrza w stylu empire w latach 1789–1809 zdobili malarz Anton Paetz i sztukator Johann Joseph Echtler. W latach 1865–1866 wnętrza przebudowano w duchu historyzmu, a po wojnie, w latach 1949–1951, przeprowadzono remont generalny.

Architektura

Trójskrzydłowy pałac zwraca się długą fasadą ku placowi, a skrzydłami ku ogrodowi i parkowi. Trzykondygnacyjną bryłę przykrywa wysoki czterospadowy dach z lukarnami i kominami. 21-osiowa elewacja frontowa ma dwa trzyosiowe ryzality z portalami, zwieńczone półkolistymi kartuszami z herbem Schaffgotschów, które flankują attyki z posągami kobiet i wazami. Parter jest sklepiony, a w kilku salach piętra zachowały się klasycystyczne posadzki, obicia ścian, plafony i boazerie.

Na co zwrócić uwagę

• Kartusze herbowe Schaffgotschów nad ryzalitami fasady — najlepiej widoczne z Placu Piastowskiego.
• Sala balowa, dwukondygnacyjna, zaprojektowana przez mistrza Kurza z Kowar: sztukaterie, intarsjowana posadzka, dwa klasycystyczne piece, kryształowy żyrandol i medaliony z personifikacjami antycznych bogiń.
• Sale Niebieska i Lustrzana z piecami, meblami z epoki i parkietami.
• Dawny gabinet Schaffgotschów, dziś pomieszczenie biurowe.
• Tylna elewacja od strony parku — spokojniejsza, ale równie monumentalna.

Pałac uczelni

Od 1975 roku w pałacu działała filia Politechniki Wrocławskiej, a dawna sala balowa służyła jako aula. Budynek ma więc charakter użytkowy, a nie muzealny — jego wnętrza nie są stałą ekspozycją. Pałac wpisano do rejestru zabytków, a wraz z otoczeniem tworzy reprezentacyjną część uzdrowiska, z Domem Zdrojowym, pijalnią i zespołem pocysterskim przy Placu Piastowskim.

Tripto podpowiada

Fasadę obejrzysz o każdej porze z Placu Piastowskiego, a tylną elewację z alejek Parku Zdrojowego — na spacer wokół pałacu wystarczy 20–30 minut. Jeśli chcesz zajrzeć do sali balowej, sprawdź przed wizytą aktualne wydarzenia lub możliwość wejścia, bo budynek nie działa jak muzeum. Najlepiej połączyć pałac ze spacerem po Cieplicach: kościołem św. Jana Chrzciciela z zespołem pocysterskim i Parkiem Zdrojowym.