Pogoria IV - Kuźnica Warężyńska

Zbiornik Kuźnica Warężyńska, przez mieszkańców nazywany po prostu Pogorią IV, to najmłodsze i największe jezioro Pojezierza Dąbrowskiego: 560 ha wody w dawnym wyrobisku piasku, z głębią sięgającą 23 m. Leży na terenie Dąbrowy Górniczej i gminy Siewierz, a jego brzegi łączą lasy, łąki i podmokłe niecki. To dobry cel na długi spacer albo objazd rowerem, z dala od tłocznych plaż Pogorii III.

Historia: od piaskowni do jeziora

Przez ponad 30 lat działała tu kopalnia piasku podsadzkowego, nazwana od pobliskiej wsi Kuźnica Warężyńska. Po zakończeniu wydobycia strome stoki wyrobiska wyprofilowano i umocniono, a dolną część przegrodzono zaporą czołową. Zbiornik uroczyście otwarto 25 sierpnia 2005 roku. Nazwa „Pogoria IV” jest nieoficjalna – akwen leży poza zlewnią Pogorii i zasilają go wody Czarnej Przemszy i Trzebyczki, wprowadzane do niego po kamiennych kaskadach, które dodatkowo napowietrzają wodę.

Jezioro, które pracuje

Najważniejszą funkcją zbiornika nie jest rekreacja, lecz ochrona przeciwpowodziowa. Razem z Przeczycami i Pogorią III tworzy system, którym zarządzają Wody Polskie w Gliwicach – przechwytuje falę wezbraniową Czarnej Przemszy, co ma szczególne znaczenie dla mieszkańców Będzina. W zaporze działa trzyprzęsłowy jaz, a dwa stalowe rurociągi o długości 216 m pozwalają w razie potrzeby przerzucić wodę do Pogorii III. Pojemność zbiornika to ok. 51–52 mln m³, a linia brzegowa liczy ok. 13 km.

Co zobaczyć

• Płytką zatokę z wysepkami w środkowej części – piaszczyste wyspy przyciągają rzadkie ptaki gniazdujące zwykle na łachach rzecznych.
• Obszar Natura 2000 „Lipienniki w Dąbrowie Górniczej” wzdłuż wschodniego brzegu – podmokłe niecki z co najmniej 25 gatunkami roślin pod ścisłą ochroną, w tym storczykiem lipiennikiem Loesela.
• Zaporę czołową od strony Pogorii III, skąd widać, jak blisko siebie leżą oba jeziora.
• Głęboką część północną – tu dno opada do 23 m, a na południu i przy zachodnim brzegu ciągną się rozległe płycizny.

Tripto podpowiada

Wzdłuż wschodniego brzegu biegnie blisko 10 km drogi serwisowej udostępnionej pieszym i rowerzystom, a asfaltowa ścieżka prowadzi też brzegiem południowym i zachodnim. Na objazd z postojami zarezerwuj 2–3 godziny. Pamiętaj, że to nie jest kąpielisko – nie wyznaczono tu miejsca do kąpieli, a dno jest nierówne i pełne przeszkód; łodzie z silnikiem są zakazane, dozwolone są wędkowanie, żeglarstwo i windsurfing. Nie wjeżdżaj autem na brzeg – Wody Polskie ustawiły zapory, a teren patroluje policja. Od południa biegnie szlak turystyczny, a w promieniu niespełna 20 km leżą Pustynia Błędowska i Park Krajobrazowy Orlich Gniazd.