Góra Dorotka w Będzinie

Najwyższe wzniesienie Będzina – Góra Świętej Doroty, zwana Dorotką (382 m n.p.m.) – ma więcej przydomków niż niejeden szczyt w Tatrach: „Złota Góra”, „Zagłębiowski Olimp”, „Zagłębiowska Jasna Góra”. Na wierzchołku stoi kamienny kościółek z 1635 roku, który przetrwał zabory, dewastację i zamianę w stajnię. To krótki, ale ciekawy spacer w dzielnicy Grodziec.

Wzgórze z prehistorią

Dorotka to ostaniec – pozostałość tzw. progu środkowotriasowego, którego szczyt pokrywa warstwa wapienia; u jej stóp przebiega uskok będziński. Ludzie mieszkali tu już w czasach kultury łużyckiej, a na wzgórzu udokumentowano wczesnośredniowieczne grodzisko. Lokalne legendy mówią o pogańskiej świątyni z białymi kapłankami i o ogniach alarmowych palonych na wzgórzu, gdy zbliżał się wróg. Do XVII wieku wzniesienie nazywano Wzgórzem Przemienienia Pańskiego.

Kościół św. Doroty

Świątynię ufundowała w 1635 roku Dorota Kącka, ksieni klasztoru norbertanek na krakowskim Zwierzyńcu – a od wezwania kościoła wzgórze wzięło swoją nazwę. 10 października 1638 roku kościół konsekrował sufragan krakowski Tomasz Oborski. Do 1730 roku był kościołem parafialnym, potem podlegał proboszczowi z Grodźca.

W czasie zaborów świątynia niemal popadła w ruinę i przez 23 lata nie odprawiano w niej nabożeństw. Wyremontowali ją w 1817 roku Paweł i Tekla Bontani, właściciele Grodźca. Kolejne wojny przyniosły zniszczenia: zdewastowano grobowce, zrabowano wyposażenie i organy, a kościół zamieniono w stajnię. Odbudowano go w 1946 roku, a w 1947 roku poświęcił go bp Teodor Kubina.

Co zobaczyć

• Kościółek na szczycie – barokowy krucyfiks i XVIII-wieczny dzwonek to zabytki wymieniane w katalogu sztuki.
• Obraz Matki Bożej z Pierścionkiem – oryginał, który pojawił się w kościele w 1865 roku, skradziono w 1968 roku; dzisiejszą kopię wykonano na podstawie zdjęcia i poświęcono w 1971 roku.
• Cudowne źródełko z kapliczką na terenach rolnych u stóp wzgórza, z którym wiążą się lokalne legendy.
• Murawy i zarośla śródpolne – część wzgórza od 1993 roku chroni Obszar Chronionego Krajobrazu „Wzgórze Doroty”.

Ciekawostki

Przed II wojną światową w ruinach kościoła harcerze zagłębiowscy składali przyrzeczenie harcerskie. Wzgórze osiada wskutek szkód górniczych – to ślad przemysłowej historii Zagłębia.

Tripto podpowiada

Wzgórze i otoczenie kościoła są dostępne przez cały rok, bez biletów. Wnętrze kościoła zobaczysz pewnie tylko podczas mszy, odprawianej 6. dnia każdego miesiąca o 15:00. Przez wzgórze prowadzą czerwony Szlak Husarii Polskiej i europejska droga pielgrzymia Via Regia (Droga św. Jakuba). Na spacer na szczyt i obejście kościoła zarezerwuj ok. 1 godziny. Po deszczu ścieżki bywają błotniste – załóż wygodne buty. W Będzinie warto potem zobaczyć zamek na Wzgórzu Zamkowym i układ urbanistyczny Starego Miasta.