Park Narodowy Ujście Warty

Park Narodowy „Ujście Warty” chroni rozlewiska w miejscu, gdzie Warta wpada do Odry, tuż przy granicy z Niemcami w okolicach Kostrzyna nad Odrą i Słońska. To jedna z najważniejszych ostoi ptaków wodno-błotnych w Polsce: wiosną łąki zamieniają się w płytkie jezioro, a jesienią zlatują tu dziesiątki tysięcy gęsi. Płaski teren, szerokie horyzonty i bezpłatny wstęp sprawiają, że to idealny cel na rowerową wycieczkę z lornetką.

Historia i ranga parku

Park utworzono 1 lipca 2001 roku z połączenia rezerwatu Słońsk i części Parku Krajobrazowego „Ujście Warty”. Zajmuje 8074 ha, a jego otulina — ponad 104 km². Siedziba dyrekcji mieści się w Chyrzynie koło Kostrzyna, a ośrodek muzealno-edukacyjny Ornitovo — w Słońsku.

Krajobraz jest w dużej mierze dziełem człowieka: od XVIII wieku osuszano tu Błota Warciańskie, budowano wały i kanały, a na odzyskanych łąkach powstawały wsie kolonistów. Dziś park dzieli się na dwie części: Polder Północny (na północ od Warty, chroniony przed zalewem wałem, ze starorzeczem Stara Warta) oraz zalewowy Polder Południowy — to tam rozlewiska Warty i Postomii tworzą największe ptasie zgromadzenia.

Ptasi raj nad Wartą

W parku stwierdzono 245 gatunków ptaków, w tym 174 lęgowe; aż 26 należy do gatunków zagrożonych w skali światowej. To największe w Polsce zimowisko łabędzia krzykliwego, a zimą przebywa tu około 30 bielików. Od kwietnia 2020 roku symbolem parku jest gęś tundrowa, która stanowi ok. 90% przelotnych stad gęsi. Wśród ptaków lęgowych są m.in. wodniczka, derkacz, rycyk, bąk i rybitwa czarna.

Co zobaczyć i jak zwiedzać

Park udostępniono głównie z dróg, grobli i ścieżek przyrodniczych:

• „Mokradła” — krótka ścieżka (ok. 0,8 km, ok. 1 godz.) z kładkami pod Kostrzynem, wzdłuż Czerwonego Kanału.
• „Olszynki” — 3 km, ok. 1,5 godziny marszu przez olsy i łąki.
• „Na dwóch kółkach przez Polder Północny” — 30-kilometrowa trasa rowerowa (ok. 3,5 godziny) przez łąki i wsie nad Starą Wartą.
• „Ptasim szlakiem” w Przyborowie.
• Ornitovo w Słońsku — interaktywna wystawa w ośmiu salach: wirtualny lot balonem nad parkiem, rejs po niedostępnych wodach, makieta torfowiska, akwaria i historia Błot Warciańskich.
• Wieże i punkty obserwacyjne — m.in. przy drodze krajowej nr 22 koło Kostrzyna i na Kamieńskiej Grobli. Wieża w Chyrzynie jest obecnie zamknięta ze względu na stan techniczny.

Na spacer ścieżką i wizytę w Ornitovo wystarczy pół dnia, a na rowerową pętlę po polderze — cały dzień. Lornetka jest obowiązkowa, kalosze lub nieprzemakalne buty bardzo się przydadzą.

Dla kogo i z dziećmi

Park najbardziej ucieszy obserwatorów ptaków i rowerzystów — trasy są płaskie, a odległości między punktami widokowymi spore, więc rower sprawdza się lepiej niż piesza wędrówka. Z dziećmi warto zacząć od Ornitovo, gdzie interaktywna wystawa dobrze przygotowuje do obserwacji w terenie, a potem przejść krótką ścieżkę „Mokradła” z kładkami. Teren jest otwarty i niemal bez cienia: latem zabierz nakrycie głowy i wodę, a o każdej porze roku — środek na komary i zapasowe skarpety.

Kiedy przyjechać i zima 2026/27

Najlepsze okna to jesień (przeloty gęsi, październik–listopad) i przedwiośnie, gdy rozlewiska przyciągają tysiące ptaków. Zimą królują łabędzie krzykliwe i bieliki. W czasie wysokiej wody część dróg i tras na Polderze Południowym jest niedostępna — park zakazuje jazdy po zalanych drogach. Kamieńska Grobla na odcinku od wieży do Warty jest trudna do przejechania samochodem, a fragmenty Żółtej Drogi są w złym stanie. Przed wyjazdem sprawdź komunikat i poziom wody na stronie parku.

Informacje praktyczne

Stan na październik 2026:

• Wstęp do parku: bezpłatny; przebywanie w parku dozwolone tylko od świtu do zmierzchu.
• Ornitovo (ul. 3 Lutego 90, 66-436 Słońsk): do 30 października wt–pt 9:00–16:00, sb–nd 9:00–17:00; od 1 listopada wt–sb 9:00–15:00; kasa zamyka się godzinę wcześniej. Bilet 25 zł, ulgowy 15 zł, z Kartą Dużej Rodziny o połowę taniej; dzieci do 4 lat bezpłatnie. Tel. +48 95 757 21 10.
• Psy: tylko w obwodzie Polder Północny – Witnica (na północ od Warty), na smyczy; w pozostałej części parku zakaz.
• Uważaj na pastuchy elektryczne i nie zbliżaj się do wypasanego bydła; kajakiem pływać można tylko po Warcie.
• Kontakt: Dyrekcja PNUW, Chyrzyno 1, 69-113 Górzyca, tel. +48 95 752 40 27 (pn–pt 7:30–15:30).

Dojazd i w okolicy

Park leży między Kostrzynem nad Odrą, Słońskiem i Witnicą, wzdłuż drogi krajowej nr 22. Z Gorzowa Wielkopolskiego to ok. 40 minut jazdy, z Poznania — ok. 2,5 godziny, a z Berlina — ok. 1,5 godziny. W okolicy warto zobaczyć ruiny Twierdzy Kostrzyn na Starym Mieście oraz Słońsk z dawnym zamkiem joannitów.