Katedra Wniebowzięcia NMP w Gorzowie Wielkopolskim

W zwieńczeniu głównego ołtarza gorzowskiej katedry wieloryb połyka proroka Jonasza, scena rzadko spotykana w polskich kościołach. To tylko jeden z detali najstarszej budowli Gorzowa Wielkopolskiego: ceglanego kościoła z końca XIII wieku, który przez ponad 400 lat służył protestantom, od 1945 roku jest katedrą, a w 2017 roku omal nie stracił wieży w pożarze. Jeśli zwiedzasz Gorzów, katedra przy ul. Obotryckiej to najlepszy punkt startu.

Historia: od Jedenastu Tysięcy Dziewic do katedry

Kościół zbudowano pod koniec XIII wieku jako miejską świątynię parafialną, pierwotnie pod wezwaniem Maryi Panny i Jedenastu Tysięcy Świętych Dziewic. Patronat sprawowało najpierw miasto, od 1299 roku kapituła kolegiaty w Myśliborzu, później zakon krzyżacki i elektorzy brandenburscy. W 1489 roku dobudowano prezbiterium, a w 1621 roku nadbudowano wieżę i nakryto ją barokowym hełmem.

Od 1537 do 1945 roku świątynia była ewangelicka. Reformacja przyniosła likwidację 16 z 17 średniowiecznych ołtarzy, dlatego z dawnego wyposażenia zachowało się niewiele. 12 grudnia 1945 roku kościół ustanowiono katedrą, a w latach 1953–1956 przystosowano wnętrze do liturgii katolickiej. W 1997 roku modlił się tu Jan Paweł II, przy grobie biskupa Wilhelma Pluty.

Pożar wieży w 2017 roku

1 lipca 2017 roku w wieży wybuchł pożar. Iglicę i hełm tymczasowo zdjęto, a katedrę na czas remontu zamknięto dla wiernych. Pierwszą mszę w odnowionej świątyni odprawił bp Tadeusz Lityński 1 lutego 2021 roku. Historię odbudowy opisuje strona parafii w zakładce o dziejach wieży.

Co zobaczyć w środku

• Ołtarz główny z około 1600 roku, renesansowo-manierystyczny tryptyk (pierwotnie poliptyk): w predelli Ostatnia Wieczerza, wyżej Ukrzyżowanie, w zwieńczeniu Jonasz w paszczy wieloryba. Figury dwunastu apostołów w skrzydłach pochodzą z wcześniejszego ołtarza.
• Późnogotycką Grupę Ukrzyżowania z XV wieku na belce tęczowej, najstarszy element wyposażenia.
• Organy, największe na ziemi gorzowskiej, z około 2,3 tysiąca piszczałek.
• Groby biskupów Wilhelma Pluty i Teodora Benscha.

Ciekawostki

• Na wieży wiszą cztery dzwony odlane w 1921 roku w Apoldzie: Modlitewny (4000 kg), Wiara, Nadzieja i Miłość, razem około 7500 kg.
• Do 2017 roku wisiał tam też dzwon Ave Maria z 1498 roku. W 1708 roku trafił go piorun, który uszkodził go na długości kilkudziesięciu centymetrów i pozbawił kabłąka, więc od ponad trzystu lat milczy. Dziś jest eksponatem muzeum w Gorzowie.

Informacje praktyczne

• Adres: ul. Obotrycka 10, 66-400 Gorzów Wielkopolski, tel. 95 722 33 58.
• Msze: w tygodniu 7:00, 8:00 i 18:00; w niedziele 7:30, 9:00, 10:30, 12:00, 15:00 i 18:00.
• Kancelaria: poniedziałek i czwartek 11:00–12:00 oraz 16:00–17:00.

Tripto podpowiada

Wnętrze oglądaj między mszami i nie fotografuj podczas nabożeństw. Na spokojne zwiedzanie wystarczy 30–45 minut. Strona parafii nie podaje osobnych godzin zwiedzania ani zasad wejścia na wieżę, więc jeśli zależy Ci na czymś więcej niż wnętrze, zadzwoń wcześniej. Katedra stoi w centrum, kilka kroków od Starego Rynku, więc łatwo połączyć ją ze spacerem nad Wartą.