Pałacyk Szymańskiego w Zawierciu

Ceglana willa z wieżą i szachulcowym szczytem w centrum Zawiercia była kiedyś domem człowieka, który kierował największą fabryką miasta. Pałacyk Szymańskiego zbudowano dla Stanisława Szymańskiego, dyrektora Towarzystwa Akcyjnego „Zawiercie” (TAZ), a wokół niego urządzono park z ozdobnymi stawami i… polem do krykieta. Dziś w dawnej rezydencji przemysłowca mieści się miejska biblioteka.

Dom dyrektora TAZ

Szymański urodził się w 1862 roku w Kaliszu, studiował w Niemczech i w Petersburgu, a do Zawiercia przyjechał pod koniec XIX wieku. W 1895 roku rozpoczął budowę willi, którą wznoszono z przerwami do około 1910 roku (inne źródła podają jako datę powstania 1897). Projekt przygotował architekt Hugo Kudera (w części źródeł Hugon Kuder) z Warszawy, autor także kościoła i szkoły dla dzieci robotników TAZ. W 1907 roku Szymański został generalnym dyrektorem fabryki, a po nadaniu Zawierciu praw miejskich w 1915 roku przewodniczył radzie miejskiej. Wyjechał do Warszawy w 1931 roku.

Willę postawiono z cegły na kamiennym cokole. Prowadził do niej reprezentacyjny podjazd z gazonem, a płynącą obok rzekę Młynówkę przekształcono w system stawów, które były jednocześnie ozdobne i użytkowe. W otoczeniu znalazły się oranżerie, dom ogrodnika i pole do krykieta. Okazała brama wjazdowa zniknęła po II wojnie światowej, a park przejęło państwo i zamieniło w miejski.

Pałacyk dziś

Budynek jest częścią osiedla robotniczego TAZ i od 10 lipca 1991 roku figuruje w rejestrze zabytków (nr A/1428/91). Mieści się w nim Miejska i Powiatowa Biblioteka Publiczna, izba muzealna, filia Społecznych Ognisk Muzycznych, a w podziemiach – restauracja. Z zewnątrz zwróć uwagę na wieżę, drewniany szachulec w szczycie i dekoracyjny portal wejścia.

Tripto podpowiada

Pałacyk możesz obejrzeć z zewnątrz o każdej porze, a do środka wejdziesz w godzinach pracy biblioteki. Na samą willę wystarczy 15–20 minut, dlatego połącz ją ze spacerem po osiedlu TAZ i wizytą w neogotyckiej bazylice św. Apostołów Piotra i Pawła, zaprojektowanej przez tego samego architekta. Ruiny zamku Ogrodzieniec leżą kilkanaście kilometrów od Zawiercia.