Pałac w Śmiełowie

Pałac w Śmiełowie to klasycystyczna rezydencja pod Żerkowem w Wielkopolsce, w której działa Muzeum Adama Mickiewicza – oddział Muzeum Narodowego w Poznaniu i jedyne w Polsce muzeum poświęcone wyłącznie wieszczowi. Warto tu przyjechać dla eleganckiej architektury Stanisława Zawadzkiego, wnętrz urządzonych w duchu epoki romantyzmu i historii letniego pobytu poety w 1831 roku. Całość otacza rozległy park krajobrazowy na skraju doliny Warty, idealny na spokojny spacer po zwiedzaniu.

Historia: Zawadzki, Gorzeńscy i Mickiewicz

Pałac ukończono w 1797 roku dla Andrzeja Gorzeńskiego. Zaprojektował go Stanisław Zawadzki, jeden z czołowych architektów polskiego klasycyzmu, autor m.in. pałaców w Dobrzycy i Lubostroniu. Wzorem była palladiańska Villa Badoer: korpus z portykiem łączą z oficynami półkoliste galerie, tworząc układ podkowy szeroki na około 43 m.

W połowie sierpnia 1831 roku w Śmiełowie zatrzymał się Adam Mickiewicz, który po nieudanej próbie przedostania się do powstańczego Królestwa przebywał w Wielkopolsce pod przybranym nazwiskiem. Muzeum łączy ten pobyt z uczuciem do Konstancji Łubieńskiej, siostry gospodyni, a wielkopolskie obserwacje poety – z wątkami „Pana Tadeusza”. Według miejscowej tradycji Mickiewicz posadził w parku dąb.

W latach 80. XIX wieku zadłużony majątek kupił Franciszek Chełkowski (muzeum podaje rok 1886). Jego syn Józef z żoną Marią rozwinęli w Śmiełowie kult poety, a w 1931 roku ustawili w parku jego pomnik. W 1939 roku Niemcy internowali właścicieli, a po wojnie wyposażenie rozgrabiono; w pałacu mieściły się szkoła i mieszkania pracowników PGR. W 1970 roku obiekt przejęło Muzeum Narodowe w Poznaniu, a muzeum otwarto w 1975 roku.

Co zobaczyć w muzeum i parku

• Wnętrza w stylu około 1830 roku – pokoje urządzone tak, jak mogły wyglądać w czasie wizyty poety, w tym pokój Mickiewicza.
• Dekoracje braci Smuglewiczów – salon owalny z motywami z „Iliady” i salon błękitny z malowidłami w duchu pompejańskim, a także sztukaterie Michała Ceptowskiego.
• Pamiątki po Mickiewiczu, Słowackim, Norwidzie i rodzinie Chełkowskich.
• Sala w podziemiach ze sklepieniem kolebkowym, dawniej wykorzystywana przez lożę masońską.
• Park krajobrazowy o powierzchni blisko 14 ha, z pomnikiem poety i Ogródkiem Zosi, schodzący ku lasom nad Wartą.

Na samo muzeum zaplanuj około godziny, a z parkiem – półtorej do dwóch godzin.

Godziny otwarcia i bilety (stan na październik 2026)

• Wtorek–piątek 9:00–16:00, sobota–niedziela 10:00–16:00, poniedziałek nieczynne. Kasa zamyka się 30 minut przed zamknięciem.
• Bilet normalny 15 zł, ulgowy 10 zł, dzieci i młodzież w wieku 8–26 lat 1 zł; we wtorki wstęp bezpłatny.
• Muzeum jest zamknięte m.in. 1 listopada oraz 24–26 i 31 grudnia, a 11 listopada czynne jak w niedzielę.
• W pierwsze niedziele miesiąca w godz. 10:00–12:00 obowiązują „ciche godziny” – dobra pora dla osób wrażliwych na hałas.
• Kontakt: tel. +48 62 740 31 64, kasa +48 62 740 35 14.

Dostępność i dla kogo

Ekspozycja zajmuje dwukondygnacyjny pałac bez windy, a do wejścia prowadzą schody – osoby na wózkach nie zwiedzą wnętrz, a w budynku nie ma przystosowanej toalety. Wejście z psem asystującym jest dozwolone. Park i otoczenie pałacu sprawdzą się natomiast dla rodzin z dziećmi; lekcje i oprowadzania dla grup można zarezerwować w dziale edukacji.

Dojazd i parking

Śmiełów leży przy drodze z Jarocina do Żerkowa: z Jarocina to około 18 km (ok. 25 minut autem), z Poznania około 70 km (nieco ponad godzinę). Najbliższa duża stacja kolejowa to Jarocin. Najwygodniej przyjechać samochodem; muzeum nie wyznacza osobnego miejsca dla osób z niepełnosprawnościami, więc warto o parkowanie zapytać w kasie.

W okolicy

Po drodze do Żerkowa znajduje się punkt widokowy na Szwajcarię Żerkowską – pagórkowaty krajobraz nad doliną Warty. Wycieczkę można połączyć z Jarocinem i jego neogotyckim Pałacem Radolińskich albo z Muzeum Zamkiem w Gołuchowie, innym oddziałem poznańskiego Muzeum Narodowego.